Anasayfa » Vatandaşlık » Hukukun Dalları ve Hukukta Boşluk
hukukun-dallari-ve-hukukta-bosluk
Hukukun Dalları ve Hukukta Boşluk Meselesi

Hukukun Dalları ve Hukukta Boşluk

Ülkemizde hukuk kamu hukuku,özel hukuk ve karma hukuk olmak üzere üç ana bölümde incelenir.

Kamu Hukuku

Kişilerin ,kamu kurum ve kuruluşları ve devletle olan ilişkileri ile kamu kurum ve kuruluşları ile devletlerin birbirleriyle olan ilişkilerini düzenleyen hukuk kurallarına verilen addır.

  1. Anayasa Hukuku : Devletin şeklini ,yapısını ,organlarını ve işleyişini ,bu organların birbirleri ile olan ilişkilerini,kişilerin temel hak ve özgürlüklerini,kişilierin devlet karşısındaki durumunu düzenleyen hukuk dalıdır.
  2. İdare Hukuku : Devlet idaresinin teşkilat ve işleyişini,kişilerin idare ile olan ilişkilerini,kamu hizmetlerinin görülmesini düzenleyen hukuk dalıdır.Amaç kamu yararını sağlamaktır.
  3. Ceza Hukuku : Toplum düzenini bozan ve suç olarak nitelendirilen eylemlerin cezalandırılmasıyla ilgili kurallar içeren kısaca suç ve cezaları düzenleyen kamu hukuku dalıdır.
      • Ceza hukukunun en önemli ilkesi “Kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesişdir.Bu ilkenin sonuçları şunlardır:
        • Suç ve ceza ancak kanunla konulur.Tüzük,yönetmelik gibi idari işlemlerle suç ve ceza belirlenemez.
        • Suç ve ceza ancak kanunun açık olarak belirlediği durumlarda ortaya çıkar.Suç ve ceza kanunda açıkça belirtilmelidir.
        • Kanunlarda çaıkça belirtilmeyen bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemez.
        • İdarenin düzenleyici işlemleri ile suç ve ceza yaratılamaz.
        • Ceza hukukunda kıyas yasaktır ve suç ve ceza içeren hükümlerde kıyas benzetme yapılamaz.
      • Ceza sorumluluğu şahsidir,kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz.
      • Kimseye genel müsadere ve ölüm cezası verilemez.
      • Kimse kendisini ve kanunlarda belirtilen belli derece yakınlarını suçlayacak ya da bu yoılda delil göstermeye zorlanamaz.
      • Kimseye onuru ile bağdaşmayan bir ceza veya güvenlik tedbiri uygulanamaz.
      • İşlenen fiilin ağırlığına göre verilir.(Adalet)
      • Ceza kanunları önünde herkes eşittir.
      • Suçluluğu mahkeme hükmüyle kesinleşmedikçe kimse suçlu sayılamaz. (Masumiyet)
    • Kusursuz suç ve ceza olmaz.
    • Kimse sözleşmeden doğan bir yükümlülüğünü yerine getiremediğinden bahisle özgürlüğünden alıkonulamaz.
    • Aleyhte yasa geriye uygulanamaz.
    • Ancak lehte yasa geçmişe uygulanır.
    • Ceza hukukunda kısas yasaktır.
  4. Vergi Hukuku : Anayasamızın 73. maddesine göre herkes ,kamu giderlerinin karşılamak üzere ,mali gücünegöre,vergi ödemekle yükümlüdür.
    Vergi hukukunun önemli ilkeleri şunlardır :

    • Vergide Genellik İlkesi :Herkes vergi ödemekle yükümlü
    • Vegide Adalet ilkesi ; Herkesten mali gücüne göre vergi alınması
    • Vergide Kanunilik ilkesi ;Mali yükümlülükler ancak kanunla konur ya da kaldırılır.
  5. Yargılama (Muhakeme) Hukuku : Bir hukuksal uyuşmazlığın,bir davanın çözümü sırasında yargılama makamlarının uyması gereken şekilsel kuralları,izzlemesi gereken yol ve yöntemleri düzenleyen hukuktur.Yarfılama hukukları ;
    • Medeni Muhakeme hukuku
    • İdari yargılama hukuku
    • Ceza yargılama hukuku
    • Vergi usul hukuku
  6. İcra – İflas Hukuku : Kanun veya mahkeme kararları gereğince haklı olmalarına rağmen yükümlüsü tarafından rıza ile yerine getirilmeyen borçların alacaklının talebiyle devletin icra organları aracılığıyla zorla yerine getirilmesini düzenleyen hukuk dalıdır.Türk hukukunda İhkak-ı Hak (Kendiliğinden hakkını alma) yasağı vardır.
  7. Devletler Genel Hukuku : Bir devlet ile başka bir devlet arasındaki veya uluslararası bir kuruluş arasındaki diplomatik ilişkileri düzenleyen hukuk dalıdır.

Özel Hukuk

Genel olarak kişilerin birbirleriyle veya bazı istisnai durumlarda devletle olan ilişkilerini düzenleyen hukuk dalıdır.Özel hukukta kural olarak herkes eşittir ve esas olan serbestliktir.

  1. Medeni Hukuk :Özel hukukun en geniş dalıdır.Bir çocuğun doğması,imsanın ölmesi,evlenme,boşanma.Hayatımızın bir çok hadisesi medeni hukukla düzenlenmiştir.
    1. Aile Hukuku : Ailenin kurulması ile ilgili evlenme nişanlanma,çocukların velayeti ile ilgili hükümler getiren hukuk dalıdır.
    2. Miras Hukuku : Vefat eden kişinin mal varlığının nasıl ve kimlere hangi ölçülere göre dağıtılacağını ,vasiyetnameler ve benzerlerinin nasıl düzenleneceği gibi hususları anlatan hukuk dalıdır.
    3. Eşya Hukuku : Eşyanın nasıl ve hangi yollarla kazanılacağını ve kaybedileceğini,taşınır ve taşınmaz mülkiyeti ile ilgili hususları anlatan hukuktur.
      1. Ayni Hak : Maddi mallar üzerinde doğrudan doğruya hakimiyet sağlayan ve herkese karşı ileri sürülebilen mutlak haklardır.
      2. Sınırlı Ayni Haklar : Mülkiyet hakkı dışında kalan ayni haklardır.Üçe ayrılır
      3. İrtifak hakları : Ayni hakların sahibine verdiği yetkilerden kullanma ve yaralanama yetkilerini içeren haklardır.Kiradan farkı uzun süreli olması ve tapuda tescil ettirilmesidir.
        1. İntifa Hakkı : Taşınırlar,taşınmazlar,haklar veya bu malvarlığı üzerinde kurulabilen ve aksine düzenleme olmadıkça bu hak sahibine konusu üzerinde tam yaralanama yetkisi sağlayan haklardır.
        2. Sükna Hakkı : Sahibine bir binada veya onun bir kısmında oturma  yetkisi veren bir irtifak hakkıdır.
        3. Geçit hakkı,Kaynak hakkı,Üst (İnşaat) Hakkı
      4. Taşınmaz Yükü :Taşınmaz malikinin mülkiyeti dolayısıyla hak sahibine bazı edimlerde bulunma borcu altına sokan ve bu borcu söz konusu taşınmaz ile güvence altına alan sınırlı ayni hak çeşididir.
      5. Rehin Hakları : Bir alacağı güvence altına almak için kurulan ,alacak ödenmediği takdirde alacaklıyaeşyanın malikinin aracılığına ihtiyaç duyulmadan eşyayı sattırabilme yetkisi veren sınırlı ayni haktır.
    4. Kişiler Hukuku : Kişinin ne demek olduğğunu,kişiliğin nasıl kazanaılacağını,hak ve fiil ehliyeti ile gerçek ve tüzel kişiyi tanımlaan,kişiliğin nasıl sona ereceğini ifade eden,temel anlamada kişilik ile ilgli kuralları düzenleyen hukuktur.
  2. Borçlar Hukuku :Kişiler arası borç ilişkilerini düzenleyen özel hukuk dalıdır.
      1. Nispilik ilkesi :Kural olarak borç,borç ilişkisinin tarafları arasında hüküm doğurur.Taraflar dışındaki kişileri bağlamaz.
      2. İrade özerkliği : Tarafların özel borç ilişkilerini hukuk düzeninin sınırları içinde serbestçe düzenleyebilmesidir.
        1. Sözleşme Serbestisi : Kanunla sınırlı olmak şartıyla sözleşmeyi istediği şekilde yapabilmektir.
        2. Eşitlik İlkesi : Yapılan sözleşmelerde taraflar eşitliğidir.
        3. Şekil Serbestisi : Sözleşmenin içeriğini dilediğin şeki,lde düzenlemektir fakat sözleşme hukuaka,ahlaka,emredici kurallara,şahsiyet haklarına aykırı olamaz.
      3. Dürüstlük ilkesi : Kişilerin dürüstlük kurallarına uygun davranmasıdır.
      4. Kusurlu sorumluluk ilkesi : Kasten veya ihmalle zararlı sonucu doğuracak hukuka aykırıfiili gerçekleştirmeleri kusurdur ve sorumluluk meydana getirir.
      5. İvazlılik ilkesi : Kural olarak bazı şözleşmeler hariç olmak kaydı ille karşılıklı borç doğururlar.
      6. Borçlunun ikametgahımnda ifa ilkesi :Kişinin borcunu ikametgahında ödemesi
      7. Üçüncü kişilerin aleyhine borç kurulamaması ilkesi

    Edim : Alacaklının borçludan talep edebileceği,borçlunun yerine getirmek zorunda olduğu hareket biçimidir.

    Borcun Kaynakları

      • Hukuki İşlemlerden (Sözleşmeden) Doğan Borçlar (Kredi kartı sözleşmesi)
        Haksız fiillerden doğan Borçlar (Başkasının arabasına çarpma)
        Sebepsiz zenginleşmeden doğan borçlar

    Borcu Sona Erdiren Nedenler

    İfa : Ödeme
    İbra : Alacaklının vazgeçmesi
    Yenileme(Tecdit) : Eski borcun yenilenerek bitmesi
    Alacaklı ve borçlu sıfatının birleşmesi : Hem alacaklı ,hem borçlu olma
    Kusursuz imkansızlık : Borcun konusunun  yok olması
    Takas : Borcun karşı alacaktan dolayı silinmesi
    Zaman aşımı : Genel 10 yıl ,Esnaf 5 yıl, Sebepsiz zenginleşme de 1 yıl

  3. Ticaret Hukuku : Kişiler arası ticari ilişkileri düzenleyen hukuk dalıdır.En önemli kaynağı Türk Ticaret Kanunudur.
  4. Devletler Özel Hukuku : Farklı devletlere mensup bulunan yani aynı uyruğa tabi olmayan kişiler arasındaki özel hukuktan kaynaklanan ihtilaflara hangi devletin kanunlarının uygulanacağı ile hangi devletin mahkemesinde söz konusu ihtilafın görüşüleceğini düzenleyen hukuk dalıdır.
Medeni Hukuka İlişkin Kavramlar
  • Karine : Mevcut ve bilinen olgulardan bilinmeyen bir olgunun çıkartılmasıdır.
  • Velayet : Küçük ve kısıtlılar  üzerindeki ana ve babaların yetki ve hakları
  • Vesayet : Devlet tarafından teşkilatlandırılmış ferdin bakımını ve temsilini gerçek kişilere tevdi eden müessesedir.
  • Nesep : Çocuklar ve ana baba arasındaki kanbağı
  • Vasi : Küçüğün veya kısıtlıyı temsil etmekle yükümlü olan kişi
  • Kayyım : Sulh mahkemesi tarafından belli işleri görmek ve mal varlığını yönetmek için atanan kişi
  • İlliyet Bağı (Nedensellik) : Suçla şahsın eylemi arasında olması gereken bağlantı
  • Taraf Ehliyeti : Davada taraf olabilme ehliyeti. Tam ve sağ doğmak şartı ile ana rahmine düştüğünde başlar.
  • Resmi Sicil : Resmi bir makamın katılması ile oluşturulan belgelerdir.
  • Kişisel Surum (Resmi) Sicili Türleri : Bir gerçek kişiyi diğer kişilerden ayırmaya yarayan niteliklerdir.
    • Doğum Kütüğü : Doğumlara ilişkin bildirimler
    • Ölüm Kütüğü : Ölümlere ilişkin bildirimler
    • Evlenme Kütüğü : Evlenme işlemi
    • Aile Kütüğü : Nüfus olaylarına ilişkin  kayıt ve belgelerin tutulduğu kütük.
    • Yabancılar Kütüğü :En az 6 ay olmak üzere Türkiye’de bir amaç doğrultusunda ikamet eden yabancılar bu kütüğe kaydedilir.
    • Yer değiştirme Kütüğü : Yer değiştirme tutanakları
    • Kayıt Düzeltme Kütüğü : Mahkemece verilen kayıt düzeltme ilamlarının geçirildiği sicil
hisimlik-turleri

Hısımlık Türleri

Karma Hukuk

  1. İş Hukuku : İşçi ve işveren arasındaki hukuku düzenleyen hukuktur.
  2. Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku : Fikir ve sanat eserlerini yaratan ve fen alanında buluşları olan kimselerin yapıtları ve buluşları üzerindeki hakalarını düzenleyen kurallardan oluşur.
  3. Hava Hukuku
  4. Bankacılık Hukuku
  5. Toprak Hukuku
  6. Trafik Hukuku
  7. Çevre Hukuku

Hukukta Boşluk Meselesi

Boşluk en genel tanımı ile somut bir olaya uygulanacak kuralın olmayışı durumunu ifade eder.

bosluk-turleri

Hukukta Boşluk Türleri

  1. Hukuk Boşluğu : Mevcut bir somut olaya ne yazılı ne de yazısız hukuka (örf ve adet hukuku) uygulanacak hiç bir kuralın bulunmaması durumudur.Bu durumda hakim sorunu hakimin hukuk yaratması ilkesi ile gidermeye çalışır.
  2. Kanun Boşluğu : Somut bir olaya uygulanacak yazılı kuralın olmaması veya eksik düzenlenmesidir.
    1. Kural içi boşluk : Yasama organının bilerek ve isteyerek bıraktığı kanun boşluklarıdır.Kullanılabilecek boşluk doldurma faaliyetine hakimin takdir yetkisi denir.Yasa da açıkça geçmesi gerekir.
    2. Kural dışı boşluk : Yasama organının bilmeden ,istemeden yanlışlıkla bıraktığı öngörmemesi sonucu meydana gelen boşluklara denir.İkiye ayrılır.
      1. Açık (Gerçek/Sahih) Boşluk : Konuya ilişkin uygulanacak bir kuralın bulunmaması,unutulması veya eksik bırakılmasıdır.hakimin hukuk yaratması ,kanunda açık boşluk varsa mümkün olur.
      2. Örtülü (Gerçek olmayan) boşluk : Kanundaki mevcut düzenlemenin tatmin edici bir düzenleme olamamasına denir.Ör :çok geniş tutulmuş bir düzenlemenin çözümlenecek olaya göre daraltılması buna örnektir.
5/5 (1)

Değerlendirme

Paylaşmak Güzeldir :)
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Hakkında Kpss Özetleri

Herşey Kpss'ye hazırlanırken neden bu çalışmalarımı kalıcı hale getirip başkalarının da faydalanmasını sağlamıyorum diye düşünmemle başladı. Ondan sonra tutabilene aşk olsun. Yazdıkça yazdım. İlerleyen zamanlarda sizlere daha geniş bir içerik sunmaya çalışacağım.Umarım faydalı olur. Hepinize çalışmalarınızda başarılar.

Yorumsuz Geçme :)

İlk Yorum Hakkı Senin!

Bildir
avatar
wpDiscuz
x

Buna da çalış mutlaka..

yasama-yetkisi-kavrami

Meclis ile İlgili Bazı Kavramlar

Yasama ile konumuza meclis ile ilgili bazı kavramlar ve meclisin hükümeti denetleme yolları ile devam ediyoruz. Paylaşmak Güzeldir :)1          1Share1