Anasayfa » Tarih » Küreselleşen Dünya
kuresellesen-dunya-featured-image
Küreselleşen Dünya

Küreselleşen Dünya

Küreselleşme, Birçok konuda dünya genelinde bütünleşme, entegrasyon (uyum) ve dayanışmanın artması anlamına gelir. Küreselleşme hareketleri, yaklaşık olarak son 25 yılda ortaya çıkan ve hız kazanan gelişmelerdir. Ancak küreselleşme ile birlikte dünyada kutuplaşmalar da artmıştır. Küreselleşmenin etkisiyle dünyada bilimsel, teknolojik, sanatsal, kültürel ve sportif gelişmeler daha hızlı ve ilgiyle takip edilmeye başlanmıştır.

SSCB'nin Dağılması

SSCB'nin Dağılması

1985 yılında Gorbaçov’un iktidarında Glasnost ve Perestroyka ile başlayıp 6 yıl süren reformların ardından 1991 yılının sonunda SSCB resmen dağılmıştır. Yani 1991 yılı dünya tarihi açısından bir dönüm noktasıdır. Bu tarihten itibaren Asya ve Avrupa’nın siyasi haritası değişmiştir. 1917’de temelleri atılan ve 1922’de kurulan SSCB’nin dağılması ve yerini Bağımsız Devletler Topluluğuna (BDT) bırakması dönemin en önemli olaylarındandır.

Gorbaçov’un Glasnost ve Perestroyka Politikaları:

Gorbaçov batılı fikirlere açık biriydi ve soğuk savaş döneminin sona ermesini istiyordu. 1986 yılında Gorbaçov ile ABD Başkanı Ronald Reagan, bir araya gelerek “Yıldızlar Savaşı” anlamına gelen nükleer silahların sınırlandırılmasına ait bir yumuşamanın sinyalini vermişlerdir. Gorbaçov, ABD ve Batılı ülkelerle sürdürülen Rus dış politikasını değiştirerek yumuşamaya ve işbirliğine dayalı bir politika izlemeye başlamıştır.

Ayrıca Gorbaçov, Glasnost ve Perestroyka politikaları ile Sovyet rejiminin ıslah edilmesini istiyordu. Sosyalist Bloğunun temellerini sarsan Helsinki Nihai Senedi, Mart 1985’te iktidara gelen Gorbaçov’un ortaya attığı Glasnost (Açıklık, şeffaflık) ve Perestroyka (Yeniden yapılanma) fikir ve uygulamalarıyla birleşince SSCB’nin dağılması kaçınılmaz oldu. Bu politikalara, demokratikleşmeye doğru değişim amacıyla uygulanmış fikir ve ifade özgürlükleri de denilebilir. 1985’te başlayan bu politikalar devletin dağılmasına kadar sürmüştür.

Doğu-Batı ilişkilerine bir yumuşama ve yakınlık getirmek isteyen Helsinki Nihai Senedi’nin yürürlüğe girmesi, Doğu Avrupa’daki tüm SSCB uydusu ülkelerde aydınları ve milliyetçileri harekete geçirmişti. Glasnost ve Perestroyka politikalarıyla da ulusçuluk akımı ön plana çıkmış oldu. İnsan hakları ve hürriyet hareketleri şeklinde başlayan gelişmeler zamanla SSCB’nin iktidarına karşılık bağımsızlık mücadelesine dönüştü. Ancak bu bağımsızlık mücadeleleri patlama şeklinde değil yavaş yavaş gelişti. Aslında devletin bu politikalarda amacı gündem değiştirmekti.

Özellikle de Çernobil faciası sonrası yaşanan sorunun ardından Sovyet toplumunda yeniden devlete ve yöneticilere karşı güven duyulmasına aracı olmaktı. Glasnost ve Perestroyka ilkelerinin uygulanmaya konulmasından hemen sonra Baltık devletleri başta olmak üzere, bağımsızlık ilanları başladı. Sonuçta 1917’de Bolşeviklerin kurduğu ve 1922’de SSCB adını alan devlet 69 yıl sonra 1991’de dağıldı ve yıkıldı. SSCB dağıldıktan sonra Rusya Federasyonu adını almış ve kendinden ayrılan ülkeleri tekrar bir çatı altında toplamaya çalışmıştır. Bu doğrultuda Rusya Federasyonu öncülüğünde 12 ülkenin katılımıyla Bağımsız Devletler Topluluğu kurulmuştur.

Sonuç olarak; Sosyalist ekonominin, kapitalist ekonomi ile yarışta geç kalması, komünist partinin baskıcı yönetimi, SSCB ekonomisine uzay yarışının getirdiği ağır ekonomik yük, SSCB’nin dağılmasında etkili olan diğer gelişmelerdir.

Bağımsız Devletler Toplulupu'nun (BDT) Kurulması

Bağımsız Devletler Toplulupu'nun (BDT) Kurulması

1975 yılında Helsinki Nihai Senedinin imzalanması, Doğu Avrupa’da, Sovyet uydusu devletleri ve milliyetçileri harekete geçirmişti. Bu gelişme Moskova’nın hegemonyasının sona ereceğini göstermişti.

Alma Ata Deklarasyonu

SSCB dağıldıktan sonra 21 Aralık 1991’de Kazakistan’ın Alma Ata şehrinde bir araya gelen Cumhuriyetler, yaptıkları görüşmeden sonra yayınladıkları bir bildirge ile BDT’nin kurulduğunu açıkladılar. Bu bildirgede, BDT’nin ortak bir siyasi ekonomik güce sahip olduğu, uluslararası barışın korunması gerekliliği, üye ülkelerin birbirlerinin topraklarına saygılı olacağı, özgürlüklerin ve insan haklarının korunacağı, uluslararası hukuka göre hareket edileceği gibi konular kabul edilmiştir.

Bu durum SSCB’nin ve Sovyet modeli rejimin sonu oldu. Parçalanan SSCB, 15 devlete ayrıldı. SSCB’nin dağılması sonucunda “Soğuk Savaş Dönemi” tamamen sona ermiş oldu. Böylece Varşova Paktı ve COMECON da dağılmış, iki kutuplu dünya düzeni yerini tek kutuplu dünya düzenine bırakmıştır. Bu parçalanma XX. yy sonlarında ABD’nin tek süper güç olarak kalması sonucunu da doğurmuştur.

BDT, SSCB’nin dağılmasının ardından, Rusya’nın eski etki alanını yeniden kazanma amacının ağırlıklı hissedildiği 12 devletten oluşan birliktir. Rusya’nın başını çektiği ve Beyaz Rusya ve Ukrayna’nın destek verdiği BDT, 1991’de kurulmuştur. BDT’ye üye ülkeler sırasıyla şunlardır: Azerbaycan, Beyaz Rusya, Ermenistan, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Moldova, Özbekistan, Tacikistan, Türkmenistan, Rusya Federasyonu ve Ukrayna’dır.

Dağlık Karabağ Sorunu

Nüfusunun büyük çoğunluğu Türk olup, Azerbaycan topraklarında yer alan Dağlık Karabağ’a, XX. yy başlarından itibaren Rusya tarafından Ermeniler yerleştirilmiştir. Ermeniler bölgede hâkimiyet kurmak isteyince çatışmalar çıkmış, bunun üzerine 1923’te SSCB bölgeye özerk bölge statüsü vermiştir. 1985’ten sonra SSCB’deki iç çekişmelerden yararlanmak isteyen Ermeniler, Dağlık Karabağ’ı kendilerine bağlamak istemişlerdir. Bu istek Azeri Türklerinin tepkisine yol açmıştır.

Şubat 1988’de çoğunluğu Ermenilerden oluşan Karabağ Parlamentosu’nun, Ermenistan’a katılma kararı alması, Ermenilerle, Azeriler arasında önce çatışmaya sonra da savaşa neden olmuştur. 1990’da Moskova Hükümeti yayınladığı bir kararname ile bölgede silahların teslim edilmesini istemiş, ancak Azerilerden silahlar toplanırken, Ermeni Meclisi bu kararı kendi topraklarında uygulamamıştır. Azerilerin tamamen silahsız kalması üzerine Karabağ, Ermenistan tarafından işgal edilmiştir. Hocalı başta olmak üzere birçok bölgede siviller katledilmiş, ya da göçe zorlanmıştır. Bugün BM’nin ve birçok uluslararası kuruluşun Ermenistan’a, Karabağ’daki işgali sona erdirerek çekilmesi yönünde yaptıkları telkinlere rağmen işgal hala devam etmektedir. Türkiye, 1992 yılında taraflar arasında çatışmalara son vermek için Karabağ’ı alan Ermenistan’a karşılık, Nahçıvan koridorunun Azerbaycan’a verilmesini teklif etmiştir. Hatta Türkiye, Ermeni saldırılarına karşılık barışı sağlamak için askeri tedbirlere başvuracağını belirtmiştir. Ancak Azerbaycan’da yaşanan bir darbe ile Ebulfeyz Elçi Bey’in görevden alınması yüzünden bu girişim gerçekleşememiştir.

Türkiye’nin en kısa kara sınırı, özerk bir cumhuriyet olan Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’yledir

Balkanlardaki Gelişmeler ve Türkiye

Balkanlardaki Gelişmeler ve Türkiye

Türk dış politikasında Balkanların özel bir yeri vardır. Çünkü Balkanlarda 2 milyonu aşkın bir Türk nüfusu vardır. Türkiye eski Yugoslavya’nın dağılmasıyla yaşanan gelişmeleri yakından takip etmiş, buradaki durumu kaygıyla karşılamıştır. Türkiye, bölgede Sırpların katliam ve soykırımına sessiz kalmamış, AGİK ve BM’den bu saldırıların önüne geçilmesini istemiştir. Fakat Sırp saldırıları önlenememiştir.

Kosova Barış Gücü:

29 Şubat 1992 yılında yapılan referandum sonucu Bosna Hersek’in bağımsızlığı kabul edilmiştir. Cumhurbaşkanı olan Aliya İzzet Begoviç, 1 Mart 1992 günü bağımsızlığını ilan etmiştir. Bu gelişme üzerine Saraybosna’da çatışmalar başlamıştır. Nazi soykırımından sonra 20. yy yaşanan en büyük vahşet Bosna Hersek’te yaşanmıştır.

Yaşanan bu insanlık dışı soykırım sonucu AT ve BM, Sırbistan’a bir ambargo uygulamış ancak bu girişimler Sırpların saldırılarını önleyememiştir. BM, etnik temizliğin derhal durdurulmasını isteyen bir karar kabul etmiştir. Ancak bu önlemler bir sonuç getirmeyince ABD, 1993’te Bosna Hersek’e havadan yardım etme kararı almıştır. Türkiye, bu yardım operasyonuna katılan ilk ülke olmuştur. ABD’nin etkisiyle ateşkes ilan edilmiş ve Sırplar geri çekilmiştir. ABD’de imzalanan Dayton Antlaşması ile Bosna Savaşı sona ermiştir.

1995’te Paris’te imzalanan Dayton Antlaşması ile Bosna Hersek Devleti’nin temelleri atılmıştır. Bu antlaşma Bosna’daki askeri operasyonları NATO’nun emrine vermiştir. Bu amaçla NATO, Barışı Uygulama Gücü’nü (IFOR) kurmuştur. Türkiye de IFOR birliğine asker göndererek destek vermiştir.

Türkiye, dünya barışına destek vermek amacıyla; Bosna dışında SOMALİ, AFGANİSTAN, KOSOVA, ARNAVUTLUK, LÜBNAN gibi yerlere BM bünyesinde Barış Gücüne askeri destek vermiştir.

Mavi Kelebeğin İzinde:

Yugoslavya’nın dağılmasından sonra Bosna ve Kosova’nın birçok bölgesinde kelebek nüfusunda ciddi bir artış olmuş, bu durum bölgeyi inceleyen uzmanların dikkatini çekmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda bitki örtüsünün değişmesinden değil, yerlerin altında bulunan toplu mezarların üzerinde açılan çiçeklere konan kelebeklere ulaşılmıştır. Bu çiçeklere “ölüm çiçekleri” denilmiştir. Bu inceleme ve araştırma sonucunda yaklaşık 300 toplu mezar bulunmuştur.

AET'den Avrupa Birliğine

AET'den Avrupa Birliğine

AB’nin temelleri, 1951 yılında Almanya ve Fransa’nın öncülüğünü yaptığı 6 ülkenin katılımıyla oluşturulan “Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğuna” ve 1957 Roma Antlaşmasına dayanmaktadır. Yani Avrupa’da birlik kurma düşüncesi ilk olarak Avrupa Kömür ve Çelik Birliği ile başlamıştır.

Yine 1957 yılında İtalya’nın Roma kentinde Avrupa nükleer enerji topluluğunu kurulmuştur. Aynı tarihte Avrupa Birliğine giren ülkeler Avrupa Ekonomi Topluluğu olan AET’nin kuruluşunu sağlayan Roma Antlaşmasını imzaladılar. Daha sonra da 1967’de Bürüksel Antlaşması ile bir araya gelen Avrupalı devletler Avrupa Topluluğunu (AT) kurdular. 1993’te topluluğa katılmaya aday ülkelere Kopenhag Kriterleri getirilmiştir. Avrupa Birliği ya da kısaca AB, 27 ülkeden oluşan ve toprakları büyük ölçüde Avrupa kıtasında bulunan siyasi ve ekonomik bir örgütlenmedir.

1993 yılında Maastricht Antlaşması (Bu antlaşmada ilk kez AB terimi kullanılmıştır.) olarak da bilenen Avrupa Birliği antlaşmasının imzalanması sonucu var olan “Avrupa Ekonomik Topluluğuna” yeni görev ve sorumluluk alanları yüklenmiştir (Ekonomik ve parasal birlik, ortak dış işleri ve güvenlik politikası, adalet ve iç işlerinde iş birliği gibi…). Böylece, AB’nin 3 temel direği oluşturulmuştur. AET yerini AB’ye bırakmıştır. AB, yaklaşık 500 milyonluk nüfusa sahiptir.

Birliğe üye ülkelerin 15’i Euro adıyla anılan ortak para birimini kullanmaya başlamışlardır (Maastricht Antlaşması ile tek para birimine geçilmiştir). Avrupa Birliğine katılmak isteyen bir ülke 1993 yılında yayımlanan Kopenhag Kriterlerini tümüyle sağlamak zorundadır. Bu kriterler, topluluğa katılmaya aday ülkelere uygulanmaktadır.

Avrupa Birliğinin, bir bayrağı, marşı ve ulusal bayramı vardır. Bayrağı gök mavisi zemin üzerine 12 yıldızdan oluşur. Bu yıldızlar, birliğinin oluşumunda etkili olan ülkeleri simgeler. Marşı, Beethoven’in 9. senfonisinin “neşeye övgü” bölümünden alınmıştır. Birleşik Avrupa’nın temellerinin atıldığı 9 Mayıs ise AB’nin ulusal bayramıdır. Avrupa Birliğine üye ülkeler, 2002 yılından itibaren Euro adında ortak para birimini kullanmaktadırlar. AB, tüm üye ülkelerini dünya ticaret örgütünde, G8 zirvelerinde, BM toplantılarında temsil ederek, üyelerinin dış politikalarında da rol oynamaktadır. AB’nin 27 üyesinden 21’i NATO’nun da üyesidir.

Avrupa Birliğine katılmayı reddeden ülkeler ise şunlardır: İsviçre, İzlanda, Lihtenştayn ve Norveç

Avrupa Birliği'nin Geçirdiği Aşamalar

Avrupa Birliği'nin Geçirdiği Aşamalar

  • Avrupa Kömür Çelik Topluluğu (1951)
  • Avrupa Savunma Topluluğu (1952)
  • Roma Antlaşması (1957) Böylece Avrupa Ekonomik birliğine adım atılmıştır.
  • Schengen Antlaşması (1985) Böylece üye ülkeler arasında pasaport kaldırılmıştır.
  • Maastrich Antlaşması (1992) AB için gerekli hukuki ve idari yapıya sahip olunması karalaştırıldı. Bu antlaşma ile birlik, AB adını almıştır.
  • Kopenhag Kriterleri (1993) Siyasi, Hukuksal, Ekonomik uyum kurallarıdır.
  • Amsterdam Antlaşması (1997) Demokrasi ve diplomaside iyileştirilmeler yapma gereği
  • Nice Antlaşması (2001) Birliğin Doğu Avrupa’ya yönelik genişlemesine yeni vizyonlar kazandırmak amaç edinilmiştir.

Türkiye'nin AB Süreci

Türkiye'nin AB Süreci

Türkiye, 1959’da AET’ye üyelik için müracaat etmiştir.1963’te ise Türkiye-AET Ortaklık Antlaşması yapılmıştır (1963 Ankara Antlaşması). Bu Antlaşma ekonomik işbirliğini öngörse de doğrudan bir gümrük antlaşması değildi.

Türkiye, AET’ye tam üyelik için 14 Nisan 1987’de başvuruda bulundu (1980 Darbesi geçiş aşamasını uzatsa da 1987’de Başbakan Turgut Özal döneminde, AT’ye tam üyelik konusunda bir kez daha başvuruldu). Türkiye 1 Ocak 1996’dan itibaren Gümrük Birliği uygulamasını başlattı (Gümrük Birliği, malların serbest dolaşımı sırasında vergilerin kaldırılmasıyla ilgilidir).

10 Aralık 1999’da Helsinki zirvesinde Türkiye’nin tam üyelik için adaylığı kabul edildi: 1997’deki Lüksemburg zirvesinde, Türkiye’nin adının tam üye aday ülkeler arasında gösterilmemesi üzerine Türkiye, AB ile siyasi iletişimi kesme kararı aldı. 1999 Helsinki zirvesinde tutumunu değiştiren AB Konseyi, Türkiye’nin adaylığını teyit etti. Ancak AB’deki bazı ülkeler Türkiye’nin tam üyeliği yerine, imtiyazlı ortaklık olması gerektiğini belirttikleri bir yaklaşım içine girdiler.

Türkiye, 17 Aralık 2004’te AB’ye tam üyelik için müzakere tarihi aldı. 3 Ekim 2005’ten itibaren Türkiye’nin, AB’ye girmesi için müzakerelere devam edilmektedir. Hazırlık amacını taşıyan bir görüşme süreci yaşanmaktadır. Ancak bu durum belirsizliklerle dolu bir seyir izlemektedir.

Türkiye ile AB arasındaki ilişkilerin kesilmesinde 1960 ve 1980 Darbeleri etkili olmuştur. Türkiye’nin AB üyelik süreci içinde Türkiye’de Avrupa’ya uygun yenilikler yapılmıştır: Anayasal değişiklikler, idam cezasının kaldırılması, DGM’ye son verilmesi, siyasi partilerin kapatılmasının zorlaştırılması, 8 yıllık kesintisiz eğitim, ekonomide özelleştirme vb. gibi…

Avrupa Parlamentosu ve Konseyi

Avrupa Parlamentosu ve Konseyi

Avrupa Birliği içerisinde; Avrupa Parlamentosu, Avrupa Konseyi, Avrupa Komisyonu ve Adalet Divanı da vardır. Avrupa Birliği organları arasında yer alan Avrupa Parlamentosu, yasama organının bir yarısını oluşturur. Avrupa Parlamentosu üye ülkelerde yapılan seçimler sonucunda belirlenen üyelerden (785 üyeden) oluşur. Parlamento birçok önemli alanda yönetmelikler ve yönergeler çıkartır. Üye ülkeler; parlamentoya nüfusları oranında milletvekili gönderirler.

AB Konseyi ise, üye devlet ve hükümet başkanlarının katılımıyla yılda en az iki kere toplanır. Konseyin merkezi Brüksel’dir. Konsey, büyük önem taşıyan bazı kararlarda parlamentonun onayını almak zorundadır. Konsey, birliğin yasama ve karar alma organıdır. AB’yi yöneten ve dış politikasını belirleyen organdır.

TİKA'nn Kuruluşu ve Amacı (1992)

TİKA'nn Kuruluşu ve Amacı (1992)

TİKA, Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı’dır. Bakanlar Kurulu kararıyla 1992 yılında Dış işleri Bakanlığı’na bağlı olarak kurulmuştur. TİKA, başta Türk dilinin konuşulduğu ülkeler ve Türkiye’ye komşu ülkeler olmak üzere, gelişme yolundaki ülkelerin kalkınmalarına yardımcı olmak, bu ülkelerle ekonomik, ticari, teknik, sosyal ve kültürel alanlarda projeler ve programlar yaparak işbirliğini geliştirmek amacıyla kurulmuştur. Ayrıca ortak tarih ve kültür yapılarını korumak ve Türkçeyi yaygınlaştırmak da önemli amaçları arasındadır.

1992’den beri faaliyette olan TİKA, eğitim ve kültür alanlarındaki işbirliği programlarının yurt dışındaki Türk kültür merkezlerince yürütülmesini sağlar. Özellikle Orta Asya ve Orta Doğudaki Türk unsurlarla bağlantılar kurmuştur. Ahmet Yesevi Türbesinin restorasyonu, Göktürk Kağanlığı Hazinelerinin bulunmasını, Orhun Kitabelerinin restorasyonu çalışmalarını yapmıştır.

AKKA (Avrupa Konveksiyonel Kuvvetler Ant.)

AKKA (Avrupa Konveksiyonel Kuvvetler Ant.)

1990’da Paris’te, Varşova Paktı ve NATO üyesi ülkeler arasında yapılan ortak deklarasyondur. AKKA, “Avrupa Konveksiyonel Silahların İndirimi” konusunda bir antlaşmadır. Silahsızlanma alanında kaydedilen önemli bir gelişmedir. Dünya barışına katkı sağlamayı düşünen Türkiye de AKKA’ya taraf bir devlettir.

Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı

Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı

1990 yılında Türkiye’nin girişimiyle “Karadeniz Ekonomik İşbirliği Toplantısı” yapılmıştır. Bu toplantıda Karadeniz havzasını barış, refah ve istikrar bölgesine dönüştürmek amaçlanmıştır.

TÜBA (Türkiye Bilimler Akademisi)

TÜBA (Türkiye Bilimler Akademisi)

Başbakanlığa bağlı olarak kurulan bir kuruluş olup bilimsel, idari ve mali özerkliğe sahiptir. 1994 yılında çalışmalara başlayan bu akademi, gençleri bilim ve araştırmaya sevk etmeye ve bilim insanları yetişmesini sağlamaya çalışmaktadır. TÜBA, TÜBİTAK’tan sonra kurulan bir bilim akademisidir.

TÜRKSOY Projesi

TÜRKSOY Projesi

Türkiye, 1993 yılında Türk Kültür ve Sanatları Ortak Yönetimi (Türksoy) projesini geliştirmiştir. Bu projenin amacı Türkçe konuşan ülkeler ve topluluklar arasında kültürel ilişkilerin geliştirilmesidir.

GAP

GAP

Dicle ve Fırat nehirleri üzerine yapılmış baraj ve hidroelektrik santralleri ile birçok alanda sürdürülebilir bir kalkınma programıdır. GAP 1,7 milyon hektar bir tarım alanını sulayacak dev bir projedir. GAP projesi kapsamında dünyanın 5. büyük barajı olan Atatürk Barajı yapılmıştır.

Mavi Akım

Mavi Akım

Türkiye ile Rusya arasında 1997 yılında 25 yıl geçerli olacak “Mavi Akım Projesi Antlaşması” imzalanmıştır. Böylece Rusya’dan, Türkiye’ye doğalgaz nakletmek için 2005’te mavi akım hattı açılmıştır. Karadeniz geçişli bu büyük boru hattından Türkiye’ye önemli miktarda doğalgaz gelmektedir.

Türkiye'de Kültürel Gelişim

Türkiye'de Kültürel Gelişim

Beyaz Cam (Türkiye’de ilk TV yayını)

İTÜ’nün televizyon deneme yayınlarıyla 1952 Nisan ayında Türkiye’de ilk TV yayını başlamıştır. İTÜ’nün yayınları, ilk resmi radyo ve televizyon kurumu olan TRT’nin 31 Ocak 1968 Çarşamba akşamı yayın hayatına başlamasına kadar sürmüştür. 1970’lerde siyah-beyaz tek kanallı televizyon yaygınlaşmıştır.

Renkli Cam

Kamuya açık ilk renkli TV yayını 31 Aralık 1981’de TRT tarafından yılbaşı gecesi yapıldı. Türkiye, renkli yayına tamamen 1984’te geçti. Tek kanallı yayın dönemi 1986’da ikinci kanalın açılmasıyla sona erdi. 1990’lı yıllarda ise özel TV kanalları yaygınlaşmaya başladı. 1993’te Anayasada yapılan değişiklikle özel TV- Radyo yayıncılığı serbest bırakıldı. Buna paralel olarak RTÜK kuruldu.

Türkiye’den Dışarıya Göç

1923–25 döneminde Yunanistan ve Türkiye arasında nüfus değişimi yaşandı. 1925–60 döneminde Türkiye’den yurt dışına yönelen göç ağırlıklı olarak gayri Müslimlerden oldu. (Özellikle 2. Dünya savaşı sırasında Varlık Vergisi uygulamasından ve İsrail’in kurulmasından dolayı.) 1960’ların başı ve 1970’lerin sonları ise işçi göçü dönemidir (Özellikle Almanya, Avusturya, Hollanda, Belçika, Fransa ve İsveç ülkelerine).

Batı Avrupa’da, 1995 yılı rakamlarına göre Türk nüfusu 3 milyondur. Günümüzde Avrupa’ya göç oldukça azalmıştır.

Dışarıdan Türkiye’ye Göç

Türkiye’ye göçün 1. Dönemi 1923–45 “Ulusal İnşa” olarak adlandırılır. Çünkü sınırlarımız dışında kalmış insanlarımız Anayurt’a gelmişlerdir. Bunun en önemli nedeni yaşadıkları ülkelerdeki çatışmalar ve anlaşmazlıklardır. 2. dönem ise Bulgaristan’dan Türkiye’ye 1945–89 yılları arasında aralıklarla yapılan göçlerdir.

Küreselleşen Dünya'da Meydana Gelen Çeşitli Sorunlar

Küreselleşen Dünya'da Meydana Gelen Çeşitli Sorunlar

Terör

İnsanları yıldırmak, sindirmek yoluyla onlara belli düşünce ve davranışları benimsetmek için zor kullanma ya da tehdit etme eylemidir. Yıkıcı ve bölücü unsurlardan oluşmaktadır. Bu nedenle dünya genelinde sorun olan şiddet ve teröre karşı önlem almaya yönelik ulusal ve uluslararası çalışmalar yapılmaktadır. BM Antlaşmasının 1. maddesinde “Uluslararası Barışı ve Güvenliği sağlamak” BM’nin amaçlarından biri olarak ifade edilmektedir.

Ancak dünyada birçok ülke düşman olarak gördüğü ülkelerdeki terör hareketlerine destek vermektedir. Bu nedenle terörle mücadelede dünya genelinde tam bir başarıdan söz edilememektedir. Ne var ki Fransa gibi bir ülkenin Ermeni terör örgütü ASALA’nın faaliyetlerini desteklemesi, Avrupa’daki pek çok ülkenin PKK’yı desteklemesi, ABD’nin Orta Doğudaki terör hareketlerinde Arapları kınarken, İsrail’i görmezden gelerek çifte standart uygulaması terörü engelleme umutlarını olumsuz etkilemiştir.

AGİT (Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı), BAB (Batı Avrupa Birliği), NATO gibi teşkilatların hepsi teröre karşı ortak mücadeleye dönük ilkelere sahiptir.

ISAF (Uluslararası Güvenlik Destek Gücü)

11 Eylül Saldırılarından sonra Afganistan’dan uzaklaştırılan Taliban yönetiminin yerine BM Güvenlik Konseyi ISAF’ı kurmuştur. Türkiye, ISAF’ın komutanlığını uzun süre sürdürmüştür.

Küresel Isınma

İnsan faaliyetleri sonucu atmosfere salınan karbondioksit ve metan gazların doğal yapıyı bozmasıyla sera etkisi yaratması (güneş ışınlarının atmosferde tutulmasına) sonucunda dünya yüzeyinde sıcaklıkların artmasına küresel ısınma denir. Kömür, petrol, fuel gibi fosil yakıtlarından oluşan karbondioksit gazı atmosferdeki doğal örtüyü (su buharı ve karbondioksiti) etkileyerek yeryüzüne yansıyan güneş ışınlarının daha fazla atmosferde tutulmasına, yeryüzünün daha fazla ısınmasına yol açmaktadır. Bu etkiye sera etkisi denilir.

Açlık ve Yoksulluk

Dünyayı bekleyen önemli sorunlardan biri de açlıktır. Dünyada her yıl 11 milyon kişinin açlıktan veya yetersiz beslenme yüzünden öldüğü tahmin edilmektedir. 300 milyonu çocuk olmak üzere, 800 milyon açlığa maruz insanın 203 milyonu Güney Afrika’da, 519 milyonu Asya ve Pasifik’te, 53 milyonu Latin Amerika ve Karayiplerde, 33 milyonu ise Yakın Doğu ve Kuzey Afrika’da yaşamaktadır.

Çevre Kirliği

Çeşitli kaynaklardan çıkan katı, sıvı ve gaz halindeki maddelerin hava, su ve toprakta yüksek oranda birikmesi çevre kirliliğine neden olmaktadır.

Çernobil Nükleer Reaktör Kazası

20. yy. en büyük nükleer kazasıdır. Nükleer enerjinin dünyaya verdiği zararın en somut örneği 1986 yılında Çernobil nükleer santralindeki patlamadır. 26 Nisan 1986 tarihinde Ukrayna’nın Kiev kenti yakınlarındaki Çernobil Nükleer Güç Reaktörü’nde meydana gelen patlama sonrasında atmosfere büyük miktarda radyasyonun salındığı kazadır. Çernobil patlaması sonucunda yaşanan sızıntı 3 milyon insanı radyasyona maruz bırakmış, radyasyon Karadeniz havzasını tehdit etmiştir.

Salgın ve Bulaşıcı Hastalıklar

Salgın ve bulaşıcı hastalıklar son yıllarda artmakta ve çeşitlenmektedir. Son 25 yılda dünyada birçok salgın hastalık ortaya çıkmıştır: AIDS, Kırım Kongo Kanamalı hastalığı, Kuş gribi, Domuz gribi (H1 N1 virüsü) gibi.

WHO (Dünya Sağlık Örgütü)

WHO’nun kurulmasına 1945 yılında ABD’nin San Francisco kentinde toplanan BM Konferansı’nda karar verilmiştir. Bu kuruluşun amacı insan ve toplum sağlığıyla ilgili uluslararası çalışmalar yapmaktır.

Kyoto Protokolü

Kyoto Protokolü, küresel ısınma ve iklim değişiklikleri konusunda mücadele etmeye yönelik uluslararası tek çevre antlaşmasıdır. BM, “İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi” içinde imzalanmıştır (Japonya 1997). 1997’de imzalanıp, 2005’te yürürlüğe giren bu protokolün temel amacı 6 milyarı aşan dünya nüfusunda karbondioksit ve sera etkisine neden olan gazların salınımını en aza indirmektir. Pahalı yatırımlar gerektiren bu projeye sahip çıkılması dünyanın geleceği açısından yaşamsal önem taşımaktadır.

Protokolü kabul eden ülkeler karbondioksit ve sera etkisine neden olan diğer 5 gazın salınımını azaltmaya söz vermişlerdir. Protokol, ülkelerin atmosfere saldıkları karbon miktarını 1990 yılındaki düzeylere düşürmelerini gerekli kılmaktadır. Bu sözleşmeye 84 ülke imza koymasına rağmen resmi imza veren ülke sayısı 35’i geçmemektedir. 177 ülke ve AB’nin taraf olduğu Kyoto Protokolü, 6 Şubat 2009 tarihinde TBMM tarafından görüşülerek imzalanmıştır. Böylece Türkiye de protokol gereklerini yerine getirmeyi kabul etmiştir. Kyoto Protokolü şu anda yeryüzündeki 160 ülkeyi ve sera gazı salınımlarının %55’inden fazlasını kapsamaktadır. Ancak Kyoto Protokolü ile devreye girecek olan önlemler pahalı yatırımlar gerektirmektedir.

Küresel ısınmanın halk ve toplum düzeyinde yeterince ciddiye alınmaması ve Kyoto Protokolü antlaşmasının hiçbir bağlayıcılığının olmaması nedeniyle bugüne kadar atmosfere salınan gaz oranlarında düşüş yaşanmamıştır. Bu konuda sadece çevreci örgütlerin duyarlı davranması bir sonuç vermemekte ve başta ABD olmak üzere gelişmiş ülkeler, antlaşmaya imza koymayarak bu konuda sorumlu davranış göstermemektedirler.

Sonuç olarak; içinde bulunduğumuz yüzyıl birçok teknolojik imkânları insanların hizmetine sunarken bir yandan da insanlığın ortak malı olan çevreden geri getirilmesi zor olan varlıkları da alıp götürmektedir. Hızlı nüfus artışı, buna bağlı olarak beslenme, enerji, eğitim, çarpık kentleşme, sağlıksız sanayileşme, azalan ve tükenen canlı türleri, artan kirlilik ve iklim değişiklikleri dünyamızın en önemli iç sorunlarını oluşturmaktadır. Doğayı kirleten en önemli unsur ise insandır. Normal şartlarda kendini temizleyen doğa, artık aşırı kirlenmekte ve kendini yenilemekte zorlanmaktadır.

Doğal çevrenin korunması amacıyla 1972 yılında Birleşmiş Milletler Çevre Konferansı toplanmıştır. 5 Haziran günü ise bütün dünyada “Dünya Çevre Günü” olarak kutlanmaktadır.

Küreselleşen Dünyada Türkiye'de Yaşanan Sorunlar ve Gelişmeler

Küreselleşen Dünyada Türkiye'de Yaşanan Sorunlar ve Gelişmeler

  • Türkiye’nin en önemli sorunlarının başında 1960’lı yıllardan itibaren süregelen terör hareketleri yer almaktadır. 61 Anayasası’nın getirdiği özgürlükler ortamında masum öğrenci istekleri biçiminde başlayan hareketler, 1970’li yıllarda işçileri de etkilemiş ve zaman içinde terör, tüm toplumu tehdit eder hale gelmiştir. 1970’lerin ortalarında etnik ayrılık talepleri başlamış ve sonrasında PKK ortaya çıkmıştır. Böylece faili bilinmeyen cinayetler 1977’den sonra artmıştır. Bu dönem 12 Eylül Askeri Darbesi ile noktalanmıştır.
  • Ancak 1980’li yıllarda demokrasiye tekrar geçilmesi, yasa dışı örgütleri tekrar harekete geçirmiş ve bu örgütler şiddetle eğitim kurumlarını işlemez hale getirmişlerdir. Ayrıca basın üyelerini de hedef alarak kargaşa ortamı yaratmaya çalışmışlardır.
  • Türkiye’nin diğer bir önemli sorunu 17 Ağustos 1999’da tüm ülkeyi yasa boğan depremdir. Bu depremin doğurduğu toplumsal ve ekonomik sorunların etkileri hala sürmektedir. Bu arada, deprem sonrası ekonomik sorunları en aza indirmek için zorunlu deprem sigortası (DASK) getirilmiştir.
  • Bu dönemde, eğitim de Türkiye’nin önemli sorunlarından biridir. Toplumsal barışın ve huzurun en önemli araçlarından biri eğitimdir. Oysa insanların eğitim seviyesi yükseldikçe sıkıntıların çoğu kendiliğinden çözümlenecektir. Bu nedenle devlet ve özel kuruluşlar eğitim alanındaki çalışmalara öncelik vermelidir.
  • Son yıllarda Türkiye’de “Haydi Kızlar Okula, Temel Eğitim Programı, Eğitime %100 destek projesi” ile eğitime önem verilmeye başlanmıştır. 1998’den itibaren Türkiye’de 8 yıllık kesintisiz eğitime, 2012 yılından sonra 12 yıllık kesintisiz eğitime geçildi.
  • Türk Kızılayı, 1868 yılında Hilal-i Ahmer (Osmanlı yaralı ve hasta askerlere yardım cemiyeti) adıyla kurulmuştur. İmkânları ölçüsünde, yaşanan doğal afet ve savaşlarda çeşitli ülkelere yardım yapmıştır. Türk Kızılayı hem ülkemizdeki hem de dünyadaki sorunların çözümüne katkılar yapmaktadır. 2004 yılında Güney Asya’daki Tusunami felaketine yardım göndermiş, 2005 yılında Pakistan’da yaşanan deprem felaketinde Pakistan halkına yardım etmiştir.
  • Türkiye’de, Çalışma Bakanlığı, İş Bulma Kurumu ve İşçi Sigortaları Kurumu 1946 yılından itibaren kurulmuştur.
  • 1947’de Sendikalar Kanunu çıkartılmıştır. DİSK, KESK, MEMUR-SEN önemli sendikalar arasında yer alır.
  • Türkiye’de 1 Mayıs, 1976’dan itibaren İşçi Bayramı olarak kutlanmaktadır ve günümüzde yapılan düzenlemeyle 1 Mayıs, resmi tatil olmuştur.
  • 1982 Anayasası’nı daha demokratik hale getirmek için anayasanın bazı maddeleri değiştirilmiştir. Buna göre seçmen yaşı 18’e, seçilme yaşı 25’e indirilmiştir. Siyasi partilerin kapatılması ise zorlaştırılmıştır.
  • 2003 yılında Türkiye, Eurovision şarkı yarışmasında Sertap Erener ile birinciliği kazanmıştır. Türkiye, 2002 yılında Kore’deki Dünya Kupasında dünya üçüncüsü olmayı başarmıştır.
  • Türkiye, 2008 Avrupa futbol Şampiyonasında yarı finale kadar yükselmiştir.
  • Edebiyat alanında Türkiye, Orhan Pamuk’la “Dünya Nobel Edebiyat ödülünü” kazanmıştır.
  • 1996 yılında dünyada “Dolly” adlı koyun kopyalanırken, 2007’de Türkiye, “Oyalı” adlı koyunu kopyalamıştır.
  • 1996 yılında Kardak kayalıkları yüzünden Türkiye ile Yunanistan savaşın eşiğine gelmiştir.
5/5 (3)

Değerlendirme

Paylaşmak Güzeldir :)
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Hakkında Kpss Özetleri

Herşey Kpss'ye hazırlanırken neden bu çalışmalarımı kalıcı hale getirip başkalarının da faydalanmasını sağlamıyorum diye düşünmemle başladı. Ondan sonra tutabilene aşk olsun. Yazdıkça yazdım. İlerleyen zamanlarda sizlere daha geniş bir içerik sunmaya çalışacağım.Umarım faydalı olur. Hepinize çalışmalarınızda başarılar.

Yorumsuz Geçme :)

3 Yorum - "Küreselleşen Dünya"

Bildir
avatar
Sibel
Ziyaretçi
Sibel

Çok güzel bir anlatım olmuş. Emeğiniz için çok teşekkürler..

Mustafa
Ziyaretçi
Mustafa

Emeğiniz için çok teşekkürler.

wpDiscuz
x

Buna da çalış mutlaka..

II.Dunya-savasi-featured-image

II. Dünya Savaşı (1939-1945)

Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi dersimize tüm dünyayı derinden etkileyen milyonlarca insanın hayatını kaybettiği  II. Dünya Savaşı konusu ile devam ediyoruz.  Paylaşmak Güzeldir :)