Anasayfa » Tarih » Kurtuluş Savaşı’nın Hazırlık Dönemi
kurtulus-savasi-hazirlik-donemi
Bandırma Vapuru

Kurtuluş Savaşı’nın Hazırlık Dönemi

Mustafa Kemal Paşa , İstanbul’da demirlemiş İtilaf Devletleri’ne ait filoları gördüğünde “Geldikleri gibi giderler” demiştir.

Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a  Çıkışı

Pontus-Rum çetecileri ,Orta Karadeniz’de bölge halkı üzerine baskı kurarak Türkleri tahrik etmiştir. Türklerin Samsun ve çevresindeki Rum köylerine saldırmaları İngilizleri rahatsız etmiş, Osmanlı’dan bu durumu engellemelerini istemişlerdir. Osmanlı Devlet’de Mustafa Kemal’i İstanbul’dan uzaklaştırmak ve de bu olayları kontrol altına almak için Musatafa Kemal’i 9. Ordu Müfettişi olarak , geniş yetkilerle bölgeye göndermiştir.

Dokuzuncu Ordu Müfettişliği ,Anadolu’da ki sivil ve askeri makamlara emir verme yetkisine sahipti. Mustafa Kemal’in Samsun’a çıktığı 19 Mayıs 1919 tarihi milli mücadelenin fiilen başladığı tarihtir.Mustafa Kemal’in 9. Ordu Müfettişi olarak görevleri şunlardır :

  • Askerleri terhis etmek ;silah ve cephanenin teslimini sağlamak
  • Samsun ve çevresindeki yerel direnişlere son vermek asayiş ve güvenliği sağlamak
  • Rum ve Ermeni çeteleri üzerindeki Türk baskılarına son vermek
  • Samsundaki kargaşa ortamına son vererek bu bölgenin İngilizlerce işgalini engellemek

Mustafa Kemal Samsun’a vardıktan sonra Samsun Raporu’nu hazırlayarak İstanbul’a göndermiştir. Bu raporda ;

  • Samsun’da bulunan Rumlar siyasi hedeflerinden vazgeçerlerse , asayiş kendiliğinden sağlanır
  • Türklüğün yabancı mandasına ve kontrolüne tahammülü yoktur.
  • Yunanlılar’ın İzmir’de ki hakları geçicidir.
  • Millet, millet hakimiyet esasının ve Türk bağımsızlığını kabul etmiştir.Bunu gerçekleştirmeye çalışacaktır.

Havza Genelgesi (28 Mayıs 1919)

Mustafa Kemal Paşa samsun’da bir hafta kalmış daha sonra şehirde işgalci güçlerin olması nedeni ile Havzaya geçme kararını vermiştir. Burada havza genelgesini yayınlayarak Ulusal duyarlılıkları harekete geçirmek istemiştir. Bu genelgede ;

  • Ülke bütünlüğünün korunması için ulusal tepkiler daha canlı ve sürekli olarak devam etmelidir.
  • İşgalcilere karşı yurdun her yerinde protesto ve mitingler yapılmalıdır.
  • Yabancıların bulunduğu yerde hristiyan halka karşı saldırıda bulunulmamalı düşmanca hareketlerden sakınılmalıdır. (İşgale  sebep vermemek için)

Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919)

Anlaşma Devletleri ve İstanbul hükümeti Mustafa Kemal’in İstanbul’a geri dönmesi için baskılarını arttırmıştır. Mustafa Kemal Paşa Havza’dan Amasya’ya geçerek burada üst düzey komutanlarla beraber Amasya Genelgesini yayınlamıştır.

Amasya Genelgesini imzalayanlar arasında Mustafa Kemal Paşa,Ali Fuat Paşa ,Rauf Bey, Refet Bey bulunmaktadır. Bu genelge de;

  1. Vatanın bütünlüğü milletin bağımsızlığı tehlikededir.
  2. İstanbul hükumeti aldığı sorumluluğun gereğini yerine getirememektedir. Bu durum milletimizi yok olmuş gösteriyor.
  3. Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.
  4. Milletin içinde bulunduğu durum ve şartların gereğini yerine getirmek ve haklarını gür sesle cihana duyurmak için, her türlü baskı ve kontrolden uzak milli bir heyetin varlığı zaruridir.
  5. Anadolu’nun her bakımdan en güvenilir yeri olan Sivas’ta hemen milli bir kongre toplanması kararlaştırılmıştır.
  6. Bunun için bütün illerin her sancağından milletin güvenini kazanmış üç temsilcinin mümkün olan en kısa zamanda yetişmek üzere yola çıkılması gerekmektedir.
  7. Her ihtimale karşı bu mesele milli bir sır olarak tutulmalı ve temsilciler gereğinde yolculuklarını kendilerini tanıtmadan yapmalıdırlar.
  8. Doğu illeri adına 10 Temmuz’da Erzurum’da bir kongre toplanacaktır. O tarihe kadar öteki illerin temsilcileri de Sivas’a gelebilirlerse Erzurum Kongresi’nin üyeleri de Sivas genel kongresine katılmak üzere hareket ederler.
Amasya Genelgesi ile ; Milli mücadelenin amacı , gerekçesi ve yöntemi açıklanmıştır.İlk kez Milli egemenlik düşüncesinden söz edildiği için ihtilal beyannamesi özelliği taşır
Genelgede onayı olanlar ;
Kazım Karabekir – Atatürk-Rauf Orbay-Ali Fuat Cebesoy –Refet Bele-Cemal Paşa
şeklinde kodlanabilir.

Erzurum Kongresi (23 Temmuz – 7 Ağustos 1919)

Erzurum Kongresini Şark İlleri Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ile Trabzon Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti düzenlemiştir. Sebebi doğu illerinin , Osmanlı topraklarından kopmasını engellemek ve ermeni faaliyetlerini etkisiz kılmaktır.

Mustafa Kemal Paşa Erzurum’a varmadan önce kendisine resmi görevinin sona erdiğini gösterir saray emri gelmiştir.Bunun üzerine Mustafa Kemal müfettişlik görevi ile beraber askerlik mesleğinden de istifa etmiştir.

Erzurum Kongresi Erzurum,Trabzon,Bitlis,Van, Sivas delegelerinin katılımı ile toplanmıştır.Diyarbakır, Elazığ ve Mardin delegeleri baskı sonucu kongreye katılamamışlardır.Erzurum Kongresinde şı kararlar alınmıştır ;

  1. Vatan bir bütündür, parçalanamaz.
  2. Her türlü yabancı işgaline ve müdahalesine karşı millet hep birlikte direniş ve savunmaya geçecektir.
  3. İstanbul Hükumeti vatanın bağımsızlığını sağlayamazsa geçici bir hükûmet kurulacaktır. Bu hükümet milli kongre tarafından seçilecektir. Kongre toplanmamış ise, bu seçimi Temsilciler Kurulu yapacaktır.
  4. Kuvayi Milliye’yi etkili, milli iradeyi hakim kılmak esastır.
  5. Azınlıklara siyasi hakimiyetimizi ve sosyal dengemizi bozacak ayrıcalıklar verilemez. Ancak bu vatandaşların canları, malları ve ırzları her türlü saldırıdan korunacaktır.
  6. Manda ve himaye kabul olunamaz.
  7. Milli irade ve toplanan ulusal güçler padişahlık ve halifelik makamını kurtaracaktır.
  8. Mebuslar Meclisinin derhal toplanmasına ve hükumetin yaptığı işlerin milletçe kontrolüne çalışılacaktır.
  9. Sömürgecilik amacı taşımayan devletlerden teknik, sanayi ve ekonomik yardım kabul edilebilir.
Önemi
  • Amacı ve toplanma biçimi bölgesel olan bu kongrede ulusal nitelikte kararlar alınmıştır.
  • Kongre kararları Kurtuluş savaşının programı niteliğindedir.
  • Dış politika meseleleri de  belirlenmiştir.
  • Doğu Anadolu ve Karadeniz’de ki Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri Şark Vilayetleri MHC olarak tek çatı altında birleştirilmiştir
  • İlk kez milli sınırlardan söz edilmiştir.
  • Yeni bir hükumet kurma düşüncesi ilk kez dile getirilmiştir.
  •  Erzurum Kongresi Sivas kongresine bir ön hazırlık çalışması niteliğindedir.
  •  İlk kez başkanlığını Mustafa Kemal’in yaptığı dokuz kişilik bir Temsil Heyeti oluşturuldu. Bu Temsil Heyeti bir hükümet gibi görev yapacaktır. ( Temsil Heyeti’nin görevi TBMM’nin açılmasına kadar devam edecektir).

Balıkesir Alaşehir ve Diğer Kongreler

İşgallerle beraber İstanbul yönetiminden umudu kesmiş ve bölgesel kurtuluşun yollarını aramaya başlamıştır.

Kongrenin Adı Önemi
Balıkesir Kongresi (26-31 Temmuz 1919) Yunanlılara karşı Batı Anadolu’da yürütülen direnişi örgütlemek ve birleştirmek için çalışmış ve asker toplamıştır.
Alaşehir Kongresi (16-25 Ağustos 1919) Balıkesir Kongresinde alınan kararlar kabul edilmiştir.Yunanlılar’a karşı direnmek için asker ve vergi toplama kararı alınmıştır.Kuvayı milliyeye deste olunacağı ifade edilmiştir.Düşman çekilinceye kadar mücadelenin özel bir idare tarafından yürütülmesi anlayışı benimsenmiştir.Batı cephesi , Balıkesri ve Alaşehir kongrelerinde alınan kararlar sonucunda kurulmuştur.Kongrede Yunan işgalini engellemek için gerekirse İtilaf Devletleri ile de işbirliğine girilebileceği belirtilmiştir.
Nazilli Kongresi (4 Haziran 1919) Bu kongre Nazilli işgal altında olduğu için Muğla’da toplanmıştır.Kongrede Kuvayı Milliye birlikleri arasındaki uyumsuzluk ortadan kaldırılmıştır.
Büyük Edirne Kongresi Trakya’da Yunanlılara karşı kurulmuştur.Yunanlılara karşı diplomatik mücadele etme karar almıştır.
Lüleburgaz Kongresi TBMM açılmadan önce toplanan son kongredir. Kongrede , Trakya’da ki Yunan işgallerine karşı bölgesel kurtuluş çareleri aranmıştır.
Afyon Kongresi Kongre ile Batı Anadolu tümüyle TBMM’nin otoritesi ve denetimi altına girmiştir.
Pozantı Kongresi Kongre, Kuvayı Milliye’nin birleşme sürecini tamamlamıştır.Mustafa Kemal Paşa ve Fevzi Çakmak Paşa bu kongreye katılmıştır.

Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919)

Ulusal güçleri birleştirme fikri Mustafa kemal Paşa’nın bağımsızlığa giden yolculuğunda hep vardı.Bu fikrin hayat geçirilmesi için işgal edilmeyen ve ulaşım imkanı geniş bir yer olan Sivas şehri tercih edilmiştir.

İstanbul hükumeti kongreyi engellemek  için Elazığ valisi Ali Galip Beyi Mustafa Kemal’i tutuklamak için görevlendirmiştir.

Sivas kongresinde Başkanlık konusu,Yemin konusu ve Manda ve Himaye konusu sorunları çıkmıştır. Sivas Kongresinde alınan kararlar şu şekildedir;

  1. Milli sınırları içinde vatan bölünmez bir bütündür; parçalanamaz.
  2. Her türlü yabancı işgal ve müdahalesine karşı millet top yekün kendisini savunacak ve direnecektir.
  3. İstanbul Hükumeti, harici bir baskı karşısında memleketimizin herhangi bir parçasını terk mecburiyetinde kalırsa, vatanın bağımsızlığını ve bütünlüğünü temin edecek her türlü tedbir ve karar alınmıştır.
  4. Kuvay-ı Milliye’yi tek kuvvet tanımak ve milli iradeyi hakim kılmak temel esastır.
  5. Manda ve himaye kabul edilemez.
  6. Milli iradeyi temsil etmek üzere, Meclis-i Mebusan’ın derhal toplanması mecburidir.
  7. Aynı gaye ile milli vicdandan doğan cemiyetler, “Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti” adı altında genel bir teşkilat olarak birleştirilmiştir.
  8. Genel teşkilatı idare ve alınan kararları yürütmek için kongre tarafından Temsil Heyeti seçilmiştir.
Önemi
  • Toplanış ve alınan kararlar bakımından ulusal bir kongredir.
  • Yararlı Cemiyetler Anadolu ve Rumeli MHC olarak birleştirilmiştir.
  • Manda ve himaye kesin olarak reddedilmiştir.
  • Erzurum kongresi kararları tüm yurdu kapsayacak şekilde genişletilmiştir.
  • Temsilciler Kurulu hükumet gibi hareket etmeye başlamıştır.
  • İrade-i Milliye gazetesinin çıkarılmasına karar verilmiştir.

Damat Ferit Paşa Hükumetinin İstifa Etmesi ve Ali Rıza Paşa Hükumetinin Kurulması

Sadrazam Damat Ferit Paşa Anadolu’da ki ulusal direnişi engellemek için Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşlarını İttihatçı ve Bolşevik olmakla suçlamıştır. Anadolu insanının ulusal harekete karşı kışkırtarak isyana teşvik etmiştir.Bu dönemde meydana gelen ayaklanmalar şunlardır.

  1. Bozkır Ayaklanması
  2. Ahmet Anzavur Ayaklanması
  3. Şeyh Recep Olayı

Tüm bu gelişmelere bağlı olarak Temsilciler kurulu İstanbul hükumeti ile her türlü haberleşmeyi kesmiş ve sonuçta Damat Ferit Paşa hükumeti istifa etmek zorunda kalmıştır. Sultan Vahdettin yeni hükumeti kurma görevini Ali Rıza Paşa’ya vermiştir.

Damat Ferit Paşa hükumetinin istifası Temsilciler Kurulunun İstanbul hükümetine karşı ilk siyasi başarısıdır.

Amasya Görüşmeleri

Mustafa Kemal Paşa , Ali Rıza Paşa hükumetine yardımcı olacağını belirtmiş bunun karşılığında Erzurum ve Sivas Kongrelerinde alınan kararlara saygılı olmasını istemiştir.Bu yaklaşımlar iktidar çatışmasının iki kutbunu aynı masa etrafında buluşturmuş ve Amasya Görüşmeleri yapılmıştır.

İstanbul Hükumeti adına Bahriye Nazırı Salih Paşa , Temsilciler Kurulu adına ise Mustafa Kemal Paşa Amasya Görüşmelerine katılmıştır.Görüşmenin omurgası Sivas Kongresi olmuştur.

Önemi

Osmanlı Devleti Temsilciler Kurulu ve anadolu ve Rumeli MHC’ni resmen ve hukuken tanımıştır.

Meclisin açılması kararlaştırılmıştır.Fakat Salih Paşa meclisi İstanbul dışında toplanmasını İstanbul hükümetine kabul ettirememiştir.

Sivas Kongresi kararları bazı çekincelerle kabul edilmiştir. Alınan kararlar şu şekildedir;

  1. Türk illerinin düşmana şu veya bu suretle terk olunmaması, hiçbir himaye ve manda kabul edilmemesi, Türk vatanının bütünlüğünün ve bağımsızlığının korunması
  2. Müslüman olmayan topluluklara Türk memleketlerinin siyasi egemenlik ve sosyal dengesini bozacak biçimde ayrıcalıklar verilmemesi
  3. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin hukuki bir kurul olmak üzere İstanbul Hükümeti tarafından tanınması
  4. İtilaf Devletleri ile Osmanlı Devleti arasında barışın kurulması için toplanacak konferansa Heyet-i Temsiliye tarafından da uygun görülen kimselerin gönderilmesi
  5. Osmanlı Meclis-i Mebusan’nın İstanbul’da toplanmasının güvenlik bakımından uygun olmadığı Son madde, yani meclisin İstanbul dışında toplanacağı hükmü, anayasaya aykırı olacağı gerekçesiyle İstanbul Hükümeti tarafından kabul edilmedi. Mustafa Kemal Paşa da ısrar etmedi.

Temsilciler Kurulunun Ankara’ya Gelmesi

Temsilciler Kurulunun görevi I. TBMM açılınca sona ermiştir.

Özellikleri
  • Kurulmasına duyulan ihtiyaç Amasya Genelgesinde belirtilmiştir.
  • Erzurum Kongresinde kurulmuştur.
  • Sivas Kongresinde üye sayısı arttırılmış ve tüm yurdu temsil eder hale getirilmiştir.
  • Ali Fuat Paşayı Batı cephesi komutanlığına ataması hükümet gibi davrandığını gösterir.
  • Milli mücadeleyi meclis açılıncaya kadar yönetmiştir.
Ankara’yı Seçmesi

Temsilciler Kurulu , meclisin İstanbul’da toplanması kararından sonra ülkenin siyasi ve askeri ilişkilerini yönlendirmek için merkezini Sivas’tan Ankara’ya taşımıştır.

  1. İstanbul’da Meclis-i Mebusan çalışmalarını yakından takip etme imkanının bulunması
  2. Ulaşım ve iletişim imkanlarının bulunması
  3. Savaşın yoğun olduğu Batı Cephesine yakınlığı
  4. Ankara’nın işgal altında olmaması ve güvenli olması
  5. Halkının vatansever olması

Bilgi Notları Galerisi

Yukarıdaki bilgi notlarını orijinal boyutları ile kaydetmek için aşağıdaki bağlantıları kullanabilirsiniz.

  I. TBMM ( 108 kez indirildi)

  Misak-ı Milli Kararları ( 109 kez indirildi)

  Son Osmanlı Mebusan Meclisi ( 107 kez indirildi)

  Amasya Genelgesi ( 100 kez indirildi)

  Amasya Görüşmeleri ( 95 kez indirildi)

  Erzurum Kongresi ( 98 kez indirildi)

  Havza Genelgesi ( 92 kez indirildi)

  M. Kemal'in Samsun'a Çıkışı ( 97 kez indirildi)

  Sivas Kongresi ( 110 kez indirildi)

5/5 (1)

Değerlendirme

Paylaşmak Güzeldir :)
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Hakkında Kpss Özetleri

Herşey Kpss'ye hazırlanırken neden bu çalışmalarımı kalıcı hale getirip başkalarının da faydalanmasını sağlamıyorum diye düşünmemle başladı. Ondan sonra tutabilene aşk olsun. Yazdıkça yazdım. İlerleyen zamanlarda sizlere daha geniş bir içerik sunmaya çalışacağım.Umarım faydalı olur. Hepinize çalışmalarınızda başarılar.

Yorumsuz Geçme :)

2 Yorum - "Kurtuluş Savaşı’nın Hazırlık Dönemi"

Bildir
avatar
Fatma sentepe
Ziyaretçi

Kpssozetleri konu anlatimlari cok guzel tesekurler bilgi paylasiminiz icin

wpDiscuz
x

Buna da çalış mutlaka..

soguk-savas-donemi-featured-image

Soğuk Savaş Dönemi (1945-1960)

Dünya Savaşından sonra başlayan ve aktif olarak 1960’lara kadar süren döneme “Soğuk Savaş Dönemi” denir. Paylaşmak Güzeldir :)