Anasayfa » Türkçe » Noktalama İşaretleri
noktalama-isaretleri
Noktalama İşaretleri

Noktalama İşaretleri

Okumayı ve anlamayı kolaylaştırmak için yazıda kullanılan işaretlere noktalama işaretleri denir. Noktalama işaretlerinin yerinde ve doğru kullanılmasıyla duygu ve düşünceler açıkça ifade edilir. 

Noktalama işaretleri dersimizi şu başlıklar altında işleyeceğiz.

  1. Nokta
  2. Virgül
  3. NoktalıVirgül
  4. İki Nokta
  5. Üç Nokta
  6. Soru İşareti
  7. Ünlem İşareti
  8. Kesme İşareti
  9. Tırnak İşareti
  10. Parantez (Ayraç) İşareti
  11. Kısa Çizgi
  12. Uzun Çizgi

Nokta (.)

Nokta (.)

  • Bir yargı bildiren, anlamca tamamlanmış bütün cümlelerden sonra konur.
    Örnek : Dostluk özveri gerektirir.
  • Kısaltmaların sonuna konulur.
    Örnek : Prof. (Profesör) İng. (İngilizce) Sok. (Sokak)
    Bazı kısaltmalardan sonra nokta kullanılmaz. Örnek : TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi) , cm (santimetre) ,c (karbon)
  • Sıra bildirmek için sayılardan sonra kullanılır.
    Örnek : 5. konu III. Selim 7. sokak
  • Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yıl bildiren rakamlarınbirbirinden ayırmak için kullanılır.
    Örnek : 05.10.1990 15.07.1985
  • Saat ve dakika rakamlarını birbirinden ayırmak için kullanılır.
    Örnek : Deprem 3.05 sularında meydana geldi.
  • Matematikte çarpı işareti yerine kullanılır.
    Örnek : 3 . 4 = 12 5 . 5 = 25

Virgül (,)

Virgül (,)

  • Birbiri ardına sıralanan eş görevli sözcük ve sözcük gruplarının arasına konur.
    Örnek : Güzelliğe, neşeye, canlılığa ihtiyacım var.
  • Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur.
    Örnek : Her insan duyar, düşünür, çevresinde olanları fark eder.
  • Özneyi ayırmak için konur.
    Örnek : Selma Hanım, öyle dalmış ki az kalsın düşecekti.
  • Cümle içinde ara sözleri ayırmada ara sözün başına ve sonuna konur.
    Örnek : Biz, ne olursa olsun, bu işi bitireceğiz.
  • İsimleşmiş sıfatları, adlardan ayırmada kullanılır.
    Örnek : İhtiyar, doktoruna durumunu sordu.
  • Kabul ve red bildiren kelimelerden sonra “evet, hayır, peki, haydi” kullanılır.
    Örnek : Hayır, bu konuda asla konuşmam.
  • Hitaplardan sonra konur.
    Örnek : Değerli arkadaşım, Sayın Bakan,
  • Yer adlarını tarihlerden ayırmada kullanılır.
    Örnek : İstanbul, 21.06.1990
  • Tırnak içine alınmayan alıntı cümlelerden sonra konur.
    Örnek :Tatilde size geleceğim, dedi.
  • Ondalık sayıların yazımında bölümleri ayırmada kullanılır.
    Örnek : 10,5 76,30

Noktalı Virgül (;)

Noktalı Virgül (;)

  • Cümle içinde virgüllerle ayrılmıştır veya takımları birbirinden ayırmak için konur.
    Örnek : Kız çocuklarına Yasemin, Gül, Fatma; erkek çocuklara ise Serhat, Doğan, Barış adları verilir.
  • Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur.
    Örnek : Üzüntüden, sıkıntıdan bunalıyor; dağlara çıkmak, kırlarda dolaşmak istiyordu.
  • “Ama, fakat, yalnız, çünkü” gibi bağlaçlarla bağlı cümleler arasına konur. Bağlaçlardan önce kullanılır.
    Örnek : İnsan, her zaman kahraman olamaz; ama her zaman insan olabilir.
  • Virgülle ayrılmış örnekleri farklı örneklerden ayırmak için kullanılır.
    Örnek : Pazardan elma, portakal, ayva; ıspanak, taze fasulye, lahana aldım.

İki Nokta (:)

İki Nokta (:)

  • Kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek olan cümleden sonra kullanılır.
    Örnek :Dilimizdeki sert sessiz harfler şunlardır: f,s,t,k,ç,ş,h,p
  • Aktarılan sözden önce konur.
    <Örnek : Atatürk diyor ki: “Muallimler, yeni nesil sizin eseriniz olacaktır.”
  • Karşılıklı konuşmalarda konur.
    Örnek : Kadın yavaşça: – Oğlum! Beni bırakma, dedi.

Üç Nokta (...)

Üç Nokta (...)

  • Sözün bir yerde kesilerek geri kalan kısmın okuyucuya bırakıldığıeksiltili cümlelerin sonuna konur.
    Örnek : Dünyanın haline bakılırsa…
  • Kaba, argo ve söylenmek istenmeyen sözcüklerin yerine konur.
    Örnek : O k… bir daha buraya gelmeyecek.
  • Alıntılarda alınmayan bölümlerin yerine konur.
    Örnek : … İşte, bu ahval ve şerait içinde dahi birinci vazifen…
  • Benzer örneklerin sürdürülebileceğini göstermek için konur.
    Örnek : Bu bahçede çok meyve yetişir: elma, armut …

Soru İşareti (?)

Soru İşareti (?)

  • Soru anlamı taşıyan cümle sonlarında kullanılır.
    Örnek : Bana, biraz yardım eder misiniz?
    Soru anlamı olmayan; fakat içinde soru sözcüğü veya soru eki bulunan cümlelerden sonra soru işareti konmaz. Örnek : Buraya hangi yıl taşındıklarını bilmiyorum.
  • Kesin olmayan bilgileri göstermek için parantez içinde kullanılır.
    Örnek : Bu şair 1497’de (?) ölmüş.
  • Bilinmeyen tarih ve yer adlarının yerine konur.
    Örnek : Nesimi (? – 1404), doğum yeri (?)

Ünlem İşareti (!)

Ünlem İşareti (!)

  • Sevinç, acı, şaşkınlık, korku gibi duyguların anlatıldığı cümlelerde kullanılır. İki şekilde kullanılır.
    Örnek : Eee! Yeter artık. Vah, yavrum vah!
  • Hitap, uyarı ve seslenme sözlerinden sonra konur.
    <Örnek : Ey Türk Gençliği!
  • Alay ve küçümseme anlamı katmak için parantez içinde kullanılır.
    Örnek : Bu ücret (!) hepimize yetermiş.

Kesme İşareti (')

Kesme İşareti (')

  • Özel isimlere getirilen çekim eklerini ayırmada kullanılır.
    Örnek : Türkiye’m Halit Ziya’dan Sema’ya
    Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler ile kişi adlarıyla kullanılan unvanlara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Örnek : Eğitim Fakültesi dekanlığına ,Doğan Beyden gelen haber…
    Özel isimlere getirilen yapım ekleri kesme işareti ile ayrılmaz.
    Örnek : Avrupalılaşmak ,Türkçenin ,Ankaralıdan ,Hristiyanlık
    – ler eki özel isimleri “gil” (akrabalık) anlamı katarsa kesme işareti ile ayrılmaz. Benzerlik anlamı katarsa ayrılır. Örnek : Aliler akşam bize gelecekmiş.
    Yabancı isimlere getirilen yapım ekleri ve çokluk ekleri kesme işareti ile ayrılır. Örnek :Goethe’ler Washıngton’lu
  • Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmada kullanılır. Büyük harfle yapılan kısaltmalarda harflerin okunuşuna; küçük harfle yapılan kısaltmalarda kelimenin okunuşuna göre ekler getirilir.
    Örnek : TBMM’nin THY’ye kg’dan mm’den
    Sonuna nokta konan kısaltmalara getirilen ekler ayrılmaz. Örnek : Prof.ler Dr.a vb.leri
  • Sayılara getirilen ekleri ayırmada kullanılır.
    Örnek : 1995’te 8’inci
    Üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla gösterilir. Örnek :
    2’şer (Yanlış) İkişer (doğru)
  • Vezin dolayısıyla düşen sesin yerine kullanılır.
    Örnek : Karac’oğlan N’eylesin?

Tırnak İşareti ( )

Tırnak İşareti ( )

  • Başka bir kişiden veya yazıdan alınan alıntılar (sözler) tırnak içinde gösterilir.
    Örnek : Arif Nihat, Fetih Marşı’nda bize “Fatih’in İstanbul’u fethettiği yaştasın!” diyerek sorumluluğumuzu
    hatırlatıyor.
    Üzerinde değişiklik yapılan alıntılar tırnak içinde gösterilmez.
  • Özellikle vurgulanmak istenen kelimeler ile eser ve yazar adlarıtırnak içine alınabilir.
    Örnek : Sıfat “ismi” niteleyen bir kelimedir.
    Tırnak işaretinden sonra kesme işareti kullanılmaz. Örnek : Kütüphaneden “Yaban”ıaldım.

Parantez (Ayraç) İşareti ()

Parantez (Ayraç) İşareti ()

  • Bir sözün açıklaması veya eş anlamlısı olan kelimeler parantez içinde gösterilir.
    Örnek : Zamir (adıl), isimlerin yerini tutan kelimedir.
  • Alıntının veya bir sözün kime ait olduğunu göstermede kullanılır.
    Örnek : Ya göründüğün gibi ol; ya da olduğun gibi görün. (Mevlana)
  • Tiyatro eserlerinde söz esnasındaki hareketleri göstermede kullanılır.
    Örnek : Karagöz: (Yerinden kalkarak) Kim o?
    Parantez işaretinden sonra kesme işareti kullanılabilinir.
    Örnek : Atatürk (1881-1938)’ün en büyük hedefi Türkiye’nin bağımsızlığıydı. <

Kısa Çizgi (-)

Kısa Çizgi (-)

  • Satır sonuna sığmayan kelimeleri bölmede kullanılır.
    Örnek : … gele-
    medi.
    Özel isimlerden sonra konan kesme işareti satır sonuna gelmişse kısa çizgi konmaz.
    … Türk Dil Kurumu’nun yeni bir sözlük hazırladığını duyduk.
  • Ara sözleri ayırmada kullanılır.
    Örnek : Buraya gelirse -gelmeyeceğini tahmin ediyorum- onunla konuşuruz.
  • İki kavramın ortaklığını göstermede kullanılır.
    Örnek : Ankara-İstanbul arası 350km.
  • Ek, kök ve heceleri ayırmada kullanılır.
    Örnek : Kazak-çı-lar-dan

Uzun Çizgi ( )

Uzun Çizgi ( )

  • Satır başıyla başlayan konuşmaları göstermek için kullanılır.
    Örnek : Bizimkiler mi gelecek?
    – Hayır…

Noktalama işaretleri ile ilgili hazırladığımız konu tarama testlerini çözmek için aşağıdaki bağlantılara tıklayabilirsiniz.

5/5 (1)

Değerlendirme

Paylaşmak Güzeldir :)
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Hakkında Kpss Özetleri

Herşey Kpss'ye hazırlanırken neden bu çalışmalarımı kalıcı hale getirip başkalarının da faydalanmasını sağlamıyorum diye düşünmemle başladı. Ondan sonra tutabilene aşk olsun. Yazdıkça yazdım. İlerleyen zamanlarda sizlere daha geniş bir içerik sunmaya çalışacağım.Umarım faydalı olur. Hepinize çalışmalarınızda başarılar.

Yorumsuz Geçme :)

İlk Yorum Hakkı Senin!

Bildir
avatar
wpDiscuz
x

Buna da çalış mutlaka..

fiil-catisi-kpss-konu-anlatimi

Fiil Çatısı

Bir cümlede , fiilin nesne alıp alamamasına veya öznenin , fiilde bahsedilen işle ilgili olarak gösterdiği özelliğe fiil çatısı denir. Paylaşmak Güzeldir :)