Anasayfa » Tarih » Osmanlı Devleti Dağılma Dönemi
osmanli-devleti-dagilma-donemi
Osmanlı Devleti Dağılma Dönemi

Osmanlı Devleti Dağılma Dönemi

Osmanlı Devletini uçurumun eşiğine getiren gelişmeler XIX. yy.da yaşanmıştır.

Dağılma Döneminin Genel Özellikleri

  • Fransız ihtilali ile başlayan milliyetçilik akımı ,Osmanlı devletini dağılma sürecine sokmuştur.Tanzimat ve Islahat fermanları ile süreç durdurulmak istenmiştir.
  • Sanayi devrimi sonrası Avrupa’nın hammadde ihtiyacı artmıştır. Osmanlı Devleti kapütülasyonlar nedeniyle Avrupa Devletlerinin açık pazarı ve sömürgesi haline gelmiştir.
  • Osmanlı Devleti bu dönemde Denge siyaseti izlemiştir.
  • Başta Rusya olmak üzere büyük devletler Osmanlı Devleti’ni hasta adam olarak görmektedir.
  • Doğu sorunu 19. yy. da Osmanlı Devleti’nin uluslararası alanda yarattığı diplomatik sorunlar için kullanılan politik terimdir.
  • Yabancı devletler azınlık haklarını gerekçe göstererek Osmanlı içişlerine karışmışlardır.
  • Reformlar sonucunda yeni kurumlar oluşturulurken eski kurumların varlığına izin verilmiş ,ikilikler oluşmuştur.

Dönemin Siyasi Olayları

Osmanlı – Rus ve Avusturya Savaşları (1787 – 1792)

III. Selim dönemindeki bu savaşın sebepleri ;

  • Osmanlının Kırım’ı tekrar kendine bağlamak istemesi
  • Avusturya ve Rusya’nın ‘Grek Projesi ‘ olarak bilinen Osmnalı’nın topraklarını paylaşım planlarını yapmaları

Avusturya Ziştovi Anlaşması’nı yaparak savaştan çekilmiş ; Rusya ile de Yaş Anlaşması imzalanmıştır. Yaş Anlaşması ile Kırım’ın Rusya’ya ait olduğu kabul edilmiştir.

Fransa’nın Mısır’ı İşgal etmesi (1798)

Fransa , İngiltere’nin sömürgeleri ile bağlantısını kesmek için Osmanlı Devleti’ne ait Mısır’ı işgal etmiştir.Rusya ,İngiltere Osmanlı’nın yanında yer almış Osmanlı Nizam-ı Cedit ordusu ile Fransa’yı yenmiştir. El- Ariş Anlaşması imzalanarak Mısır’ın Osmanlıya ait olduğu Fransa tarafından kabul edilmiştir. Rusya ise boğazlardan ilk defa savaş gemisi geçirme imkanı elde etmiştir.

Osmanlı – Rus Savaşı (1806 – 1812)

  • Rusya’nın sıcak denizlere inmesi
  • Rusya’nın Balkan toplumlarını , Osmanlı’ya karşı kışkırtması

Savaş sonunda Rusya ile Bükreş Anlaşması yapılmış ; Osmanlı ilk defa bir azınlığa (Sırplar) ayrıcalık tanımıştır.

Osmanlı – Rus Savaşı (1828 – 1829)

Rusya Osmanlı’nın içinde bulunduğu zayıf durumdan yararlanarak savaş ilan etmiştir.Edirne Anlaşması imzalanmış ;

  • Yunanistan’ın bağımsızlığı kabul edilmiş
  • Rus ticaret gemilerinin boğazlardan geçişi serbest bırakılmıştır.

Mehmet Ali Paşa İsyanı

Valilik bekleyen M. Ali Paşa isteklerinin kabul edilmemesi sonucunda isyan etmiştir. Osmanlı Devleti yenilmiş ve M. Ali Paşa ile Kütahya Anlaşmasını imzalamıştır. M. Ali Paşa’ya Mısır valiliğinin yanında Suriye , oğluna da  Cidde’nin dışında Adana valilikleri verilmiştir.

Boğazlar Sorunu

Mısır valisi M. Ali Paşa isyanını bastırmak için Hünkar İskelesi Anlaşması (1833) ile Rusya’dan yardım almıştır.

  • Osmanlı’ya saldırı olması halinde masrafları karşılanmak suretiyle Rusya yardım edecektir.
  • Rusya’ya saldırı olması halinde Osmanlı boğazları kapatacaktır.

Bu önlemler caydırıcı olmayınca Osmanlı İngiltere’den yardım istemiştir. Mısır sorununun çözümü için Londra’da bir konferans toplanmış  ve Londra Anlaşması (1840) imzalanmıştır.

  • Mısır hukuken Osmanlı Devletine bağlı olacak ; valilik ise M. ali Paia’dan oğullarına geçecektir.
  • Suriye,Girit Adana valilikleri Osmanlı’ya bırakılmıştır.

Kırım Savaşı (1853 – 1856)

Sebepleri

  • Rusya’nın sıcak denizlere inme isteği
  • Hasta adam sorunu
  • Rusya’nın Osmanlı ortodokslarının haklarını koruma ve liderliğini sürdürme isteği
  • Rusya’nın slavları birleştirme isteği

Rusya , Osmanlı donanmasını Sinop’ta yakmış  ve boğazları tehdit etmeye başlamıştır. Osmanlı ; İngiltere,Fransa ,Avusturya ve Piyomente’nin yardımı ile Rusya’yı yenerek Paris Barış Anlşamasını () imzalamıştır

  • Osmanlı Devleti Avrupa devleti sayılacak.
  • Karadeniz tarafsız olacak. Rusya ve Osmanlı donanma bulundurmayacaktır.
  • Boğazlar Londra sözleşmesine uygun olarak yönetilecektir.

1877 – 78 Osmanlı Rus Savaşı (93 Harbi)

Sebepleri

  • Rusya’nın Balkan toplumlarını Osmanlı’ya karşı kışkırtması
  • Rusya’nın Karadeniz’in tarafsızlığını ihlal etmesi

Osmanlı Devleti savaşı kaybetmiştir.Savaş sonrasın Ayastefanos Anlaşması imzalanmış fakat ağır maddelerinden dolayı Avrupalı Devletlerin baskısı sebebi ile uygulanmamıştır.Bu yönü ile Sevr Anlaşması ile benzerlik gösterir. Daha sonra biraz hafifletilerek Berlin Anlaşması imzalanmıştır.

  • Bulgaristan 3 parçaya bölünecek.
  • Bosna Hersek Osmanlı’ya bağlı olacak , yönetimi geçici olarak Avusturya’ya bırakılacak
  • Sırbistan,Karadağ ve Romanya bağımsız olacaktır.
  • Doğu Beyazıt Osmanlı’ya bırakılacak, Kars ,Ardahan ve Batum Rusya’ya bırakılacaktır.
  • Osmanlı Devleti Ermenilerin yaşadığı yerlerde ıslahatlar yapacaktır.

Diğer Gelişmeler

  • II. Abdülhamit ,1877 -78 Osmanlı Rus savaşını bahane ederek Meclis-i Mebusan’ı dağıtmıştır. Meclisin kapalı olduğu bu döneme İstibdat Dönemi denir.
  • İngiltere Osmanlı’dan Kıbrıs’ı askeri üs olarak istemiş böylelikle Rusya’nın sıcak denizlere inmesini engelleyerek sömürge yolları üzerinde kontrol sağlamaya çalışmıştır.
  • Fransa 1830 da Cezayir’i ,1881 de is Tunus’u işgal etmiştir.
  • Yunanistan Girit’i topraklarına katmak için bölge halkını kışkırtmıştır.II. Abdülhamit bölge halkına Halepa Fermanı  ile bazı ayrıcalıklar tanımıştır. İstanbul Anlaşması ile Girit’e özerklik verilerek Yunan krallık soyundan bir kişinin yönetmesini kabul etmiştir.
  • 1908’de Avusturya – Macaristan , Bosna-Hersek’i topraklarına kattığını ilan etmiştir.
  • Bulgaristan 1908’de bağımsızlığını ilan etmiştir.

II. Meşrutiyet Dönemi Siyasi Gelişmeleri (1908 – 1919)

31 Mart Olayı

Meşrutiyetin ilanından sonra yönetime karşı çıkarılan gerici bir isyandır.Volkan Gazetesi yazarı Derviş Vahdeti öncülüğünde çıkarılan isyanın amacı meşruti yönetime son vermektir.İngiltere tarafından desteklenmiştir.İttihat ve Terakki Partisinin merkezi Selanik’ten bir ordu (Harekat Ordusu) gönderilerek isyan bastırılmıştır.

Sonuçları
  • 1909 değişiklikleri ile hükümdarın anayasal yetkileri sınırlandırılmış ,hükümet  padişaha değil , meclise karşı sorumlu hale getirilmiştir.
  • İttihat ve Terakkinin yönetim üzerindeki etkisi daha da artmıştır.
  • Sultan Abdülhamit tahttan indirilerek yerine V. Mehmet Reşat geçirilmiştir.

Trablusgarp Savaşı (1911)

  • Siyasi birliğini geç tamamlayan İtalya’nın gelişen sanayisi için ham madde ve pazar ihtiyacı
  • Osmanlı Devleti’nin zayıf durumda olması
  • İngiltere,Rusya ve Fransa’nın işgal için destek vermesi

Osmanlı Devleti bölgeye asker sevk edememiş,fakat gönderdiği subaylar halkı işgale karşı direniş için örgütlemiştir. Balkan savaşlarının patlak vermesi ve İtalya’nın Rodos ve On iki adaya asker çıkarması nedeni ile Osmanlı Uşi Anlaşmasını (1912) imzalamak  zorunda kalmıştır.

  • Osmanlı Devleti Trablusgarp’tan çekilerek bölgeyi İtalya’ya bıraktı.
  • İtalya ege’de işgal ettiği On iki adadan çekilecektir. Balkan savaşları bitene kadar geçici olarak İtalya işgalinde olacak.
  • Osmanlı çıkarlarını korumak için bölgeye bir Sultan naibi ve kadı gönderecektir.

Bu anlaşma ile Osmanlı Devleti Kuzey Afrika’da ki son toprağı olan Trablusgarp’ı kaybetmiştir.

Balkan Savaşları (1912 – 1913)

I. Balkan Savaşı
  • Rusya’nın slavları birleştirmek vs gibi nedenlerle Balkan toplumlarını Osmanlı’ya karşı kışkırtması
  • Fransız ihitlali ile ortaya çıkan Milliyetçilik akımı
  • Osmanlı Devleti’ni balkanlardan atma fikri

Karadağ , Yunanistan,Bulgaristan ve Sırbistan birleşerek Osmanlı devletini savaş açmış ve yenmişlerdir. Savaş sonunda Londra Konferansı düzenlenmiş ve Londra Anlaşması (1913)  imzalanmıştır.

  • Osmanlı Devleti Midye – Enez hattının batısında bulunan topraklarını kaybettiğini kabul etmiştir.Edirne, Kırklareli ve Dedeağaç Osmanlı’dan kopmuştur.
  • Güney Makedonya , Girit ve Selanik Yunanistan’a bırakılmıştır. Kuzey Makedonya ise Sırbistan’a verilmiştir.
  • Osmanlı Devleti Ege’de ki bazı adaların Yunanistan’a ait olduğunu kabul etti.Gökçeada ve Bozcaada dışındaki adaları bu anlaşma ile kaybetmiştir.
  • Arnavutluk,Girit ve On İki Ada’nın geleceğini belirleme yetkisi büyük devletlere verildi.
II. Balkan Savaşı

I. Balkan Savaşı sonrası yapılan toprak paylaşımında Bulgaristan’ın fazla toprak alması anlaşmazlığa sebep olmuş Yunanistan,Sırbistan ve Karadağ bu devlete savaş açmıştır.Romanya ve Osmanlı bu çatışma ortamından faydalanarak sınırlarını genişletmek için savaşa dahil olmuşlardır. Bulgaristan barış yapmak zorunda kalmış ve Bükreş Anlaşması ile sınırlar yeniden çizilmiştir.

Osmanlı Devleti ise Balkan Savaşlarından sonra Bulgaristan ve Sırbistan ile ayrı ayrı İstanbul anlaşmalarını yaparken , Yunanistan ile Atina anlaşmasını yapmıştır.

İstanbul Anlaşması (10 Ağustos 1913)

Edirne ,Kırklarerli ve Dimetoka Osmanlı Devletine Kavala,Dedeağaç Bulgaristan’a verildi.Meriç nehri Bulgaristan ile sınır olacak. Bu anlaşama ile Bulgaristan’da kalan Türklere çeşitli haklar tanınmıştır.

Atina Anlaşması (14 Kasım 1913)

  • Osmanlı Devleti Girit Adası’nın Batı Trakya, Yanya ve Selanik’in Yunanistan’a ait olduğunu kabul etmişti.
  • Ege Adalarında geleceği belirleme hakkı büyük devletlere bırakılmıştır.Bu anlaşmaya da Yunanistan’da kalan Türklerin haklarını gözetir maddeler koyulmuştur.

Galeri

Yukarıdaki görselleri orijinal boyutu ile kaydetmek içib aşağıdaki bağlantılara tıklayabilirsiniz.

  Mondros'tan Sonraki Dönem ( 155 kez indirildi)

  Mondros Ateşkes Antlaşması ( 157 kez indirildi)

  I. DÜnya Savaşı ( 195 kez indirildi)

  Dağılma Dönemi Sİiyasi Olaylar ( 234 kez indirildi)

  Balkan Savaşları ( 195 kez indirildi)

  Avrupa'daki Gelişmeler ( 152 kez indirildi)

  31 Mart Vakası ( 165 kez indirildi)

5/5 (2)

Değerlendirme

Paylaşmak Güzeldir :)
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Hakkında Kpss Özetleri

Herşey Kpss'ye hazırlanırken neden bu çalışmalarımı kalıcı hale getirip başkalarının da faydalanmasını sağlamıyorum diye düşünmemle başladı. Ondan sonra tutabilene aşk olsun. Yazdıkça yazdım. İlerleyen zamanlarda sizlere daha geniş bir içerik sunmaya çalışacağım.Umarım faydalı olur. Hepinize çalışmalarınızda başarılar.

Yorumsuz Geçme :)

3 Yorum - "Osmanlı Devleti Dağılma Dönemi"

Bildir
avatar
mahmut demirkol
Ziyaretçi
mahmut demirkol
ayak oyunlarıyla osmanlıdan koparılan topraklarda kurulan devletler; 1912 de Çad,libyai -1911 de cezayir, -1913 de katar,arnavut,kuveyt,kosova,sirbistan,yunanistanimekadonya,bulgaristan, -1918 de suriye,ürdün,batı ıran,israil,yemen,gürcistan,doğu rusya,ortadoğu,lübnan, -1917 de filistin, -1914 de kıbrıs, -1923 de sudan,mısır, 1908 de bosna hersek, 1906 da nijerya, 1919 da S.arabistan, 1718 de polonya,estonya,macaristan,voyvodına, 1687 de hırvatistan 1579 da kenya, 1578 de Fas 1588 de umman, 1736 da ermenistamiazarbaycan 1830 da doğu fas 1685 de slovakya, 1774 de ukrayna, 1878 de karadağ,romanya 1861 de bahreyn, 1881 de tunus,eritre 1882 de doğu etopyai,uganda, 1884 de cubuti, 1812 de moldova,. 1885 de somali, 1922 elde kalan TC vatanımız mahmut demirkol
mehmet
Ziyaretçi
mehmet

Hocam Allah razı olsun, çok iyi bir site özellikle dönem tabloları çok iiyi

wpDiscuz
x

Buna da çalış mutlaka..

soguk-savas-donemi-featured-image

Soğuk Savaş Dönemi (1945-1960)

Dünya Savaşından sonra başlayan ve aktif olarak 1960’lara kadar süren döneme “Soğuk Savaş Dönemi” denir. Paylaşmak Güzeldir :)