Anasayfa » Tarih » XIX. ve XX. Yüzyıl Reform Hareketleri
osmanli-reform-hareketleri
XIX. ve XX. yy Osmanlı Reform ve Yenileşme Hareketleri

XIX. ve XX. Yüzyıl Reform Hareketleri

Osmanlı Devleti, ülke bütünlüğünü sağlamak için askeri gücün yeterli olmadığını  fark etmiş ve tebaasına devlete olan sadakatini arttırmak için arayış içine girmiştir.

II. Mahmut Dönemi

Sultan II. Mahmut ,Osmanlı Devleti’nin en köklü reformlarını yapan hükümdarıdır.Batılı anlayışa uygun yaptığı reformlardan dolayı kendisine “gavur padişah” denmiştir.

II. Mahmut Dönemi Yenilik Hareketleri
Askeri İdari Eğitim ve Kültür Mali
  • Sekban-ı Cedit ve Eşkinci ocakları kuruldu
  • Vaka-yi Hayirye ile Yeniçeri ocağı kaldırıldı
  • Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusu kuruldu.
  • Redif teşkilatı kuruldu.
  • Dar-ı Şuray-ı Askeri kuruldu.
  • Sened-i İttifak imzalandı.
  • Karantina sistemi uygulandı.
  • Posta teşkilatı kuruldu.
  • Divan-ı Hümayun kaldırıldı.Nazırlık sistemine geçildi.
  • Muhtarlık teşkilatı kuruldu.
  • İlk nüfus sayımı yapıldı.(Askeri)
  • Pasaport uygulaması başlatıldı.
  • Hükümdar portresi devlet dairelerine asıldı.
  • Memurlara maaş bağlandı.Rütbe nişan derece uygulaması getirildi.Pantolon ve ceket giyme zorunluluğu getirildi.
  • Müsadere sistemi kaldırıldı.
  • Takvim-i Vakayi (ilk resmi gazete) çıkarıldı.
  • Tımar sistemi kaldırıldı.
  • Meclis-i Vala-yı ahkam-ı Adliye kuruldu.
  • Ayanlık kurumuna son verildi.
  • Polis teşkilatı kuruldu.
  • Avrupalı hükümdarlar gibi yurt içi seyahatine çıkıldı.
  • Müşirlikler kuruldu.
  • İstanbul’da ilköğretim zorunlu hale getirildi.
  • Avrupa’ya ilk kez öğrenci gönderildi.
  • tercüme odası kuruldu.
  • Rüşdiye mektepleri kuruldu.
  • Mekteb-i Ulum-ı Edebiye açıldı.
  • Mekteb-i Maarif-i Adliye açıldı.
  • Harp okulu açıldı.
  • Tıp okulu açıldı.
  • Polis okulu açıldı.
  • Beşiktaş Cemiyet-i İlmiye kuruldu.
  • Mızıka-yı Hümayun kuruldu.Mehter takımı kaldırıldı.
  • Yerli malı kullanımı özendirildi.
  • Kumaş ve cephane fabrikaları açıldı.
  • Hayriye tüccarları oluşturuldu.
  • Devletin esnafla ilişkilerini düzenlemek için İhtisap ağalığı kuruldu.
  • İane-i Cihadiyye ve ihtisap Rüsumu vergileri çıkarıldı.
  • Yed-i Vahit ve Narh uygulamalarına son verildi.
Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması ; Hükümdar otoritesinin kuvvetlenmesi ,Yenilik hareketlerinin hız kazanması ,Reformlara karşı direncin azalması ,Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusunun kurulması , Ocakla sıkı bağları bulunan Bektaşi Cemiyet faaliyetlerinin yasak edilmesi gibi gelişmeler sebep olmuştur.

Tanzimat Dönemi Reformları

Tanzimat Dönemi; Gülhane Hattı Hümayunu’nun yayınlanmasından (3 Kasım 1839) başlayarak Meşrutiyetin ilanna (23 Aralık 1876) kadar geçen süreyi kapsar. Bu dönemde hükümdarlık yapan sultanlar şunlardır :

  • Sultan Abdülmecit (1839 – 1861)
  • Sultan Abdülaziz (1861 – 1876)
  • V. Murat (30 Mayıs – 30 Ağustos 1876)

Sultan Abdülmecit Dönemi

Sultan Abdülmecit Dönemi Yenilik Hareketleri
Maliye
  • Osmanlı Devleti’nin ilk bankası olan Bank-ı Dersaadet sonra da Bank-ı Osmani açılmıştır.Bank-ı Osmani İngiliz sermayelidir.Para basmaya yetkilidir
  • Anadolu’da ilk demir yolu Aydın – İzmir arasında döşenmeye başlandı.Osmanlı Devleti’nde ilk demir yolu İskenderiye – Kahire arasında döşenmiştir.
  • İlk dış borç İngiltere‘den alındı.
  • Kaime-i Mutebere adında ilk kağıt para çıkarıldı.Mecidiye adında madeni para basıldı.
  • İltizam sistemi kaldırılarak vergi toplamak için Muhassılık Meclisleri kuruldu.
  • İlk Osmanlı şirketi olan Şirket-i Hayriye kuruldu.Boğazlarda vapur işletmeciliği yapmıştır.
Hukuk
  • Gayrimüslimlere, müslümanlarla mahkeme şahitliğinde eşit haklar tanındı.
  • Karma mahkemeler kuruldu.
  • Dayak,işkence,angarya yasaklandı.
Askeri
  • Askerlik bir vatan görevi haline getirilmiş ,gayrimüslimlere askerlik hakkı tanınmıştır.Bu sebeple Cizye vergisi kaldırılmıştır.
  • Islahat Fermanı ile askerlik yapmaktan kaçınan gayrimüslimler “Bedel-i Nakdi” denilen vergi karşılığında askerlikten muaf tutulmuşlardır.
  • Taşra güvenliğini sağlamak için Zaptiye teşkilatı kurulmuştur.
İdare
  • Tanzimat ve Islahat Fermanlar yayınlanmıştır.
  • Arazi kanunnamesi çıkarıldı.Toprakta özel mülkiyet özendirildi.
  • Posta işleri nezaret düzeyinde örgütlendirildi.
  • İl Genel Meclisleri ve Liva meclisleri kuruldu.Gayrimüslimler yerel yönetime katıldı.
Kültür
  • Ceride-i Havadis adında ilk yarı resmi gazete ile Tercüman-ı ahval adında ilk özel gazete bu dönemde çıkarılmıştır.
Eğitim
  • Eğitim işleri bakanlık düzeyinde teşkilatlandırılmıştır.Maarif-i Umumiye Nezareti kurulmuştur.
  • Devletin yönetici ihitiyacını karşılamak için mülkiye mektebi açılmıştır.
  • Harp okullarına öğrenci sağlamak için askeri idadi açılmıştır.
  • Kurulması düşünülen üniversitenin ders kitaplarını yazmak üzere Encümen-i Danış adında bir kurul oluşturulmuştur.
  • Darülmuallimin adında erkek öğretmen okulu açılmıştır.
  • Hristiyan din adamı yetiştirmek için Heybeliada Ruhban okulu açılmıştır.
  • Kızlara yönelik mesleki eğitim veren Cevri Kalfa Mektebi açılmıştır.İlk kez kız çozuklarına yönelik okullaşma başlamıştır.
  • Mecmuayı Fünun isimli ilk bilim dergisi Cemiyeti İlmiyeyi Osmaniye tarafından yayınlanmıştır.

Sultan Abdülaziz Dönemi

Sultan Abdülaziz Dönemi Yenilik Hareketleri
Maliye
  • İngiliz sermayeli Osmanlı Bankasına ortak olunmuş ; Banka , Bank-ı Osmaniyeyi Şahane adını almıştır.
  • Ziraat Bankasının temelini oluşturan memlkete ve Emniye sandıkları kurulmuştur.
  • Süveyş Kanalı açılmıştır.
Hukuk
  • İslam Hukukuna uygun olarak aile ilişkilerini düzenleyen Mecelle-i Ahkam-ı Adliye bu dönemde Ahemet Cevdet Paşa’nın başkanlığındaki bir komisyon tarafından yazılmıştır.Osmanlı Devletinin ilk medeni kanunudur.
  • Danıştay mahkemesinin temelini oluşturan Şuray-ı Devlet kurulmuştur.
  • Yargıtay mahkemesinin temeli olan Divan-ı Ahkam-ı Adliye kurulmuştur.
  • Vilayetlerdeki hukuki işleri görmek üzere batı tarzında Nizamiye Mahkemeleri kurulmuştur.
  • Hukukta batı etkisi artmıştır.
  • Devletin çıkardığı kanun ve yönetmelikleri yayınlamak için Düstur isimli dergi yayınlanmıştır.
Askeri
  • Denizcilik alanında yatırımlarda bulunulmuştur.Osmanlı deniz gücü ,dünyanın sayılı donanmaları arasında yer almıştır.
İdare
  • Yurt dışı seyahatine çıkan ilk Osmanlı padişahıdır.Abdülaziz İngiltere,Fransa ve Avustralya’ya gitmişti.
  • Vilayet nizamnamesi yayınlandı.Ülke idari açıdan : Vilayet,kaza,nahiye,köy şeklinde yeniden yapılandırılmıştır.Eyaletlere son verildi.
Kültür
  • Meşrutiyet’in ilanı için çalışan Yeni Osmanlılar (Şinasi ,Namık Kemal,Ziya Paşa,Ali Suavi) örgütü bu dönemde kurulmuştur.
  • Osmanlı Devleti’nin ilk resim sergisi Şeker Ahmet Paşa tarafından açılmıştır.(1872)
Eğitim
  • Hristiyan tebaanın eğitimi için Fransızca eğitim veren Sultaniler açılmıştır.
  • Osmanlı Devleti’nin ilk üniversitesi olan Darülfünunlar açılmıştır.
  • Darülmuallimat adında ilk kez kız öğretmen okulu açılmıştır.
  • Musevi Asri mektebi,Robert Koleji, Arnavutköy amerikan kız koleji açıldı.
  • Kimsesiz ve yoksul çocuklara yönelik mesleki eğitim veren Islahhane ve Darüşşafaka açılmıştır.

II. Abdülhamit Dönemi Reformları

Kanun-İ Esasi‘yi ilan ederek Osmanlı Devleti’nde rejim değişikliğini gerçekleştirmiştir.Kanun-i Esasi Türk tarihinin ilk Anayasasıdır.Eğitim alanında bir çok yeni okul açmıştır.

  • İlk defa özel eğitime ihtiyaç duyan kişiler için okul açılmıştır.
  • Darülfünun II. kez açılmıştır.Cumhuriyet döneminde İstanbul Üniversitesi olmuştur.
  • Güzel sanatlar eğitimi verilen Sanayi-i Nefise Mektebi ,Bayındırlık işlerinde çalışacak eleman yetiştirmek için Mülkiye Mühendis Mektebi açılmıştır.Bunun dışında Halkalı Ziraat Mektebi,Ticaret Mektebi,Baytar Mektebi açılmıştır.
  • Halka yönelik yardım faaliyetlerini yürütmek için Hilal-i ahmer adı ile Kızılay Kurulmuştur.
  • Osmanlı Devleti’nde ilk müze Osman Hamdi Bey tarafından bu dönemde açılmıştır.
  • İstihbarat örgütü kurularak hafiyelik yapılmış ve devlet otoritesi güçlendirilmek istenmiştir.
  • Osmanlı devleti II. Abdülhamit zamanında  yabancı devletlerin alacaklarını ödemek için Muharrem Kararnamesini yayınlayarak Düyun-i Umumiye İdaresi kurulmasına izin vermiştir.

Reformların Genel Özellikleri

  • Yeni kurumlar oluşturulurken eski kurumların varlığını korumasına izin verilmiştir. Bu durum kurumlar arasında ikilikler çıkmasına sebep olmuştur.Kurumlar arasında meydana gelen çatışmasıyla modernleşme süreci aksamış değişim süreci yavaşlamıştır.
  • Osmanlı Devleti’nde ki reformların gerçekleşmesinde aydınların ,bürokratların ordunun ve yabancı devletlerin baskısı etkili olmuştur.Halktan gelen bir talep olmamıştır.Halk hareketi sonucu değildir.
  • Gayrimüslümlere tanınan haklarla bu kişilerin devlete olan bağlılıkları arttırılmak istenmiştir.Milliyetçi akımlar zayıflatılarak Osmanlıcılık düşüncesi uygulanmaya çalışılmıştır.
  • Reformlar,Avrupa kültürünün etkisinde yapılmıştır.Avrupalı devletlerin desteği kazanılmak istenmiştir.
  • Reformların temel hedefi ülkenin dağılma sürecini durdurmaktır.Laikleşme ve demokratikleşme yönünde ilk adımlar bu dönemde atılmıştır.
  • Hukukun üstünlüğü ,kanun önünde eşitlik,halkın yönetime katılımı ,ilk anayasanın ilanı bu dönemdedir.Hükümdar yetkileri kısıtlanmıştır.
  • Reformlar bir devlet politikası haline gelse de ülkenin dağılma süreci durdurulamamıştır.
  • Hukuk,askeri,ekonomi,idari vb. tüm alanlarda reformlar yapılmıştır.

Galeri

Yukarıdaki görselleri orijinal boyutu ile kaydetmek için aşağıdaki bağlantılara tıklayabilirsiniz.

  Tanzimat Dönemi ( 84 kez indirildi)

  Meşrutiyet Dönemi ( 98 kez indirildi)

  II. Mahmut Dönemi ( 82 kez indirildi)

  1909 Anayasa Değişiklikleri ( 79 kez indirildi)

5/5 (2)

Değerlendirme

Paylaşmak Güzeldir :)
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Hakkında Kpss Özetleri

Herşey Kpss'ye hazırlanırken neden bu çalışmalarımı kalıcı hale getirip başkalarının da faydalanmasını sağlamıyorum diye düşünmemle başladı. Ondan sonra tutabilene aşk olsun. Yazdıkça yazdım. İlerleyen zamanlarda sizlere daha geniş bir içerik sunmaya çalışacağım.Umarım faydalı olur. Hepinize çalışmalarınızda başarılar.

Yorumsuz Geçme :)

İlk Yorum Hakkı Senin!

Bildir
avatar
wpDiscuz
x

Buna da çalış mutlaka..

soguk-savas-donemi-featured-image

Soğuk Savaş Dönemi (1945-1960)

Dünya Savaşından sonra başlayan ve aktif olarak 1960’lara kadar süren döneme “Soğuk Savaş Dönemi” denir. Paylaşmak Güzeldir :)