Anasayfa » Coğrafya » Yeraltı ve Yerüstü Suları
yeralti-ve-yerustu-sular
Yeraltı ve Yerüstü Su kaynakları

Yeraltı ve Yerüstü Suları

Yeryüzündeki karaların %71 inde etkili olan akarsular aktıkları yatağı kimyasal yada fiziksel yolla aşındırarak taşıma ve biriktirme yoluyla şekillendirme yaparlar.

Akifer

akifer

Akifer

Yüzey sularının yer altından depolandığı alandır.Düz alanlar ile karstik araziler akifer yoğunluğu fazal olan yerlerdir.

Akifer derindeyse kaynak sularının sıcaklığı yıl içerisinde pek de değişmez .Akifer yüzeye yakında kaynak sularının sıcaklığı yıl içerisinde değişebilir.

Akifer yoğunluğu zengin olan arazilerimizde taban suyu yüzeye yakındır.Buralarda kuyu açmak daha kolaydır.

Türkiye’de yüzey suyu bakımından en zengin bölgemiz Karadeniz Bölgesi , taban suyu bakımından en zengin bölgemiz ise Akdeniz Bölgesidir.

Kaynak

Yer altı sularının yüzeye çıktığı yerdir.Akarsuların doğduğu yerlerdir.Kaynak türleri şunlardır :

Artezyen Kaynaklar

artezyen-kaynak

Artezyen Kaynak

  • İki geçirimsiz tabaka arasına sıkışmış basınçlı suyun sondajla çıkarılmasıyla oluşan kaynaklardır.
  • Ergene havzası,Konya Ovası,Çukurova,Kayseri,Bursa,Eskişehir,Kıyı Ege ovalarında artezyen kaynakları yaygındır.Bu kaynaklar daha çok tarımda sulama amacı ile kullanılır.

Fay Kaynakları

fay-kaynaklari

Fay Kaynakları

  • Kırık yapılarından dolayı daha çok Kuzey Anadolu,Doğu Anadolu ve Batı Anadolu fay hatlarına paralellik gösterir.Ege ve Marmara Bölgelerinde yaygındır.
  • Genellikle suları sıcaktır.
  • İçerdiği zengin minerallerinden dolayı şifalı sular olarak bilinirler.
  • Sağlık turizminde önem taşırlar
  • Bazı fay kaynakları konutların ısıtılmasında,seracılıkta ve jeotermal enerji elde edilmesinde kullanılmaktadır.
  • Bursa ,Yalova,Susurluk,Gönen,İnegöl ,Afyonkarahisar, Sandıklı ,Kütahya,Simav,Pamukkale, Karahayıt,Balçova,Kızılcahamam,Haymana ve Bolu fay kaynakları Türkiye’nin en önemli kaplıcalarıdır.
Ülkemizde jeotermal enerji üretiminde kullanılan fay kaynakları Sarayköy (Denizli),Germencik (Aydın)tir.

Karstik Kaynaklar

karstik-kaynak

Karstik Kaynak

  • Akdeniz Bölgesinde daha çok görülür.
  • Suları bol miktarda kireçlidir.
  • Voklüz ve suçıkan isimlerinide alır.
  • Batı Akdeniz’de bazı akarsuların beslenme kaynaklarıdır.

Vadi (Yamaç) Kaynakları

yamac-kaynagi

Yamaç Kaynağı

  • Tabakalar boyunca dağların yamaçlarında görülür.
  • En yaygın görülen kaynak şeklidir.
  • En çok Karadeniz Bölgesi‘nde görülür.Çevresinde dağınık yerleşme görülür.

Gayzer

Etkin volkanik arazilerde gaz basıncı ile fışkırarak yüzeye çıkan,sıcak buhar şeklindeki kaynakalara denir.Türkiye’de bu kaynaklara rastlanmaz.Nedeni faal volkanın sahanın bulunmamasıdır.

Debi (Akım)

Akarsu yatağından bir saniyede geçen suyun miktarıdır. Akarsuyun debisi; yağışın miktarına ,arazinin kayaç yapısına,eğime ve nüfusun yoğunluğuna bağlıdır.

Çığır

Akarsuyun bölümleri demektir.Kaynağa yakın yere yukarı çığır,ağıza yakın olan yere aşağı çığır,ikisinin arasına ise orta çığır denir.aşağı çığırda birikim, yukarı çığırda aşınım şekilleri mevcuttur.

Ağız

Akarsuyun akışının son bulduğu yerdir.Denizler,göller,bataklıklar,veya kurak alanlar ağız olabilir.Ağız kesinlikle akarsu havzasında en alçak yerdir. Not : Bir akarsuyun kaynağından ağzına gidildikçe yükselti azalır.Eğim azalır.Akış hızı düşer.Enerji potansiyeli azalır.Aşım gücü azalır.Birikim gücü artar.Vadi yatağı genişler.Yük miktarı artar.

Havza

havza

Havza

Bir akarsuyun su toplama lanıdır.Bu alanın suları denizlere ulaşmıyorsa kapalı, ulaşıyorsa açık havzadır.Türkiye bir yarımada ülkesi olduğu için akarsuların çoğu açık havzalıdır.Ancak yer şekilleri,iklim ve kayaç yapısından dolayı kapalı havzalarda bulunmaktadır.

Türkiye’nin en büyük kapalı havzası Tuz Gölü ve Konya bölümü kapalı havzasıdır.

Türkiye’de bulunan kapalı havzalar ; Tuz gölü  (iklim koşulları elverişsiz) ,Konya  (ilkim ve yer şekilleri elverişsiz),Van gölü ,Afyon -Akarçay (yer şekilleri elverişsiz) , Arasve Kura (Hazar gölüne döküldükleri) dır.

Göller Yöresi’nde Eğridir,Beyşehir,Kovoda ve Kestel gölleri sularını yer altından ya da bir gideğen vasıtasıyla denize ya da bir akarsuya ulaştırdıkları için açık havza özelliği gösterirler.Suları tatlı ve kullanılır

Vadi

Akarsuların içinden aktıkları doğal oluklardır.Yer şekli ve kayaç özelliğine göre farklı şekilleri oluşmuştur.

Çentik (V) Vadi

centik-vadi

Çentik Vadi

Dağ ve platolarda eğimin fazla olduğu yerlerde bulunan dik yamaçlı ve tabansız vadilerdir.Kertik vadi olarak da bilinirler.Türkiye’de yaygındır.En fazla Doğu Anadolu’ da ve Karadeniz Bölgesi’nde görülür.Baraj yapımına en müsait vadi çeşididir.

Boğaz (Yarma) Vadi

bogaz-vadi

Boğaz Vadi

Sıradağların her iki tarafında yer alan düzlükleri birbirine bağlar.Buralar tarih boyunca önemli geçit alanlarını oluşturmuşlardır.Kızılırmak Vadisi ve Akdeniz Bölgesi’ndeki Gülek Boğazı örnek olarak verilebilir.

Kanyon Vadi

kanyon-vadi

Kanyon Vadi

Yatay uzanışlı tortu tabakalarda ya da karstik bölgelerde oluşan vadilerdir.Vadi yamacını oluşturan tabakalar farklı dirençte olmaarı nedeni ile dik ve girintili-çıkıntılı bir yamaç oluşur.Basamaklı bir görünüme sahiptir.Akdeniz Bölgesi’ndeki Göksu Vadisi örnek verilebilir.

Yatık Yamaçlı Vadi

yatik-yamacli-vadi

Yatık Yamaçlı Vadi

Havzasında farklı farklı dirençte kayaçlar bulunan asimetrik vadilerdir.Tüm akarsularımızda görülür.
5/5 (1)

Değerlendirme

Paylaşmak Güzeldir :)
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Hakkında Kpss Özetleri

Herşey Kpss'ye hazırlanırken neden bu çalışmalarımı kalıcı hale getirip başkalarının da faydalanmasını sağlamıyorum diye düşünmemle başladı. Ondan sonra tutabilene aşk olsun. Yazdıkça yazdım. İlerleyen zamanlarda sizlere daha geniş bir içerik sunmaya çalışacağım.Umarım faydalı olur. Hepinize çalışmalarınızda başarılar.

Yorumsuz Geçme :)

İlk Yorum Hakkı Senin!

Bildir
avatar
wpDiscuz
x

Buna da çalış mutlaka..

Türkiye’de Tarım

Ülkemizde tarımsal faaliyetler ekonomi içinde önemli bir pay oluşturur. Paylaşmak Güzeldir :)