Anasayfa » Vatandaşlık » Yürütme
Türkiye_Cumhuriyeti_Cumhurbaşkanlığı_forsu
TC Cumhurbaşkanlığı Forsu

Yürütme

Anayasaya göre yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu’na aittir. Ülkemizde iki kanatlı yani düalist yürütme organı yapısı vardır.

Cumhurbaşkanı (Sorumsuz taraf)

  • Seçilebilme Şartları
  • 40 yaşını doldurmuş olmak
  • Kısıtlı olmamak
  • Kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak
  • Yüksek öğrenim yapmış olmak (Üniversite mezunu)
  • TC vatandaşı olmak şartlarıyla
  • Meclisin kendi üyeleri veya milletvekili seçilebilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından 5 yıl için halk tarafından seçilir.
  • Bir kimse 2 defadan fazla cumhurbaşkanı seçilemez.

Cumhurbaşkanı Seçim Süreci

Seçimi görev süresinin dolmasında ya da makamında bir boşalma olduysa bu olaydan 60 gün içinde başlar ve bitirilir.

Adaylık

Bir kişinin cumhurbaşkanı olabilmesi için mutlaka o kişinin yazılı bir önergeyle önerilmesi gerekir, çünkü artık bireysel başvuru yolu kapatılmıştır, kimse doğrudan başvurup aday olamaz. Aday önerisi yapabilecek olanlar şunlardır ;

  • 20 milletvekili bir yazılı önergeyle içerden veya dışardan bir kişiyi
  • En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde geçerli oyların toplamı birlikte hesaplandığında yüzde onu geçen siyasi partiler ortak aday gösterebilirler.
Görev Süresi

Cumhurbaşkanı 5 yıl için seçilir ve bir kişi en fazla iki kere seçilebilir.

Cumhurbaşkanının Seçimine İlişkin Halk oylaması ve Turlar

Cumhurbaşkanı artık halk tarafından ,halkoylaması yoluyla,tek dereceli olarak genel -gizli-eşit oy ilkelerine uygun olarak 2 turla seçilecektir.

1. Tur

Adaylık başvuruları YSk tarafından kabul edilen adaylardan geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday seçilmiş olur;eğer bu çoğunluğa ulaşılamaz ise birinci turun yapıldığı günü izleyen ikinci Pazar günü ikinci tur yapılır.

2. tur

Birinci turda geçerli oylardan en fazla iki oyu alan aday ikinci tura katılır ve bu turda bu iki adaydan hangisi geçerli oyların çoğunluğunu alırsa o kişi cumhurbaşkanı seçilmiş olur.

Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri

Yasama (Kanun veya meclisle ilgili) Yürütme Yargı (Mahkemelere üye seçmek)
  • Yasama yılının ilk gününde (1 Ekim) TBMM’nin açılış konuşmasını yapmak
  • TBMM’yi gerektiğinde olağanüstü toplantıya çağırmak
  • Kanunları yayınlamak ya da tekrar görüşülmek üzere meclise geri göndermek
  • Anayasa değişikliğine ilşkin kanunları onaylamak,yayınlamak ya da geri göndermek
  • Anayasa değişikliğine ilişkin kanunları gerektiğinde halkoylamasına sunmak
  • Kanunların ,Kanun hükmünde kararnameler ve TBMM içtüzüğünün iptali için Anayasa Mahkemesine iptal davası açmak
  • TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermek (Belli koşullarda erken seçimlere karar vermek)
  • Başbakanı atamak ve istifasını kabul etmek
  • Başbakanın teklifi ile bakanları atamak ve görevine son vermek
  • Gerekli gördüğü takdirde Bakanlar Kurulu’na başkanlık etmek, bakanlığı altında toplantıya çağırmak
  • Türk devletinin temsilcilerini yabancı memleketlere göndermek ve yabancı memlket temsilcilerini kabul etmek
  • Milletlerarası anlşamaları onaylamak ve yayınlamak
  • TBMM adına TSK’nın Başkomutanlığını temsil etmek
  • TSK’nın kullanılmasına karar vermek
  • MGK’yı toplantıya çağırmak
  • Genel Kurmay Başkanı’nı atamak
  • Kararnameleri imzalamak
  • Sürekli hastalık,sakatlık ve kocamışlık sebebiyle cezaları hafifletmek,kaldırmak
  • Devlet Denetleme Kurulu’nun başkan ve üyelerini seçmek
  • Devlet Denetleme Kurulu’na araştırma ve inceleme yaptırmak
  • Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterini seçmek ve atamak
  • YÖK üyelerini seçmek ve atamak
  • Üniversite rektörlerini seçmek ve atamak
  • Kendi başkanlığındaki Bakanlar Kurulu’yla birlikte olağanüstü hal veya sıkıyönetim kanun hükmünde kararnameleri yapmak
  • Anayasa Mahkemesinin 14 üyesini seçmek
  • Danıştay üyelerinin 1/4 ‘nü seçmek
  • Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını seçmek
  • Yargıtay Cumhuriyet Başsavcı vekilini seçmek
  • Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu’nun sadece 4 üyesini seçmek
  • Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bütün üyelerini seçmek
  • Askeri Yargıtay üyelerinin tamamını seçer.

Cumhurbaşkanının Sorumsuzluk Hali

Cumhurbaşkanı yürütmenin yasamaya karşı sorumsuz tarafı olup siyaseten kimseye veya meclise karşı sorumlu değildir.Herhangi bir makam ya da merci görevden alamaz. Sebebi iki gerekçeye dayanır.

Tek Başına (Re’sen) Yaptığı İşlemler

Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı bütün işlemler ve kararlar aleyhine Anayasa Mahkemesi dahil herhangi bir yargı yoluna başvurulamaz.

  • Yasama yılının ilk gününde (1 Ekim) TBMM’nin açılış konuşmasını yapmak
  • TBMM’yi gerektiğinde olağanüstü toplantıya çağırmak
  • Kanunları yayınlamak ya da tekrar görşülmek üzere meclise geri göndermek
  • Anayasa değişikliğine ilşkin kanunları onaylamak,yayınlamak ya da geri göndermek
  • Anayasa değişikliğine ilişkin kanunları gerektiğinde halkoylamasına sunmak
  • Kanunların ,Kanun hükmünde kararnameler ve TBMM içtüzüğünün iptali için Anayasa Mahkemesine iptal davası açmak
  • TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermek (Belli koşullarda erken seçimlere karar vermek)
  • Anayasa Mahkemesinin 14 üyesini seçmek
  • Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını seçmek
  • Yargıtay Cumhuriyet Başsavcı vekilini seçmek
  • Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu’nun sadece 4 üyesini seçmek
  • Askeri Yüksek İdare MAhkemesinin bütün üyelerini seçmek
  • Askeri Yargıtay üyelerinin tamamını seçer.
  • Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerinin yarısını seçmek
  • Üniversite rektörlerini seçmek ve atamak
  • Devlet Denetleme Kurulu’nun başkan ve üyelerini seçmek
  • Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterini seçmek ve atamak
  • YÖK üyelerini seçmek ve atamak
  • Gerekli gördüğü takdirde Bakanlar Kurulu’na başkanlık etmek
  • Başbakanı atamak ve istifasını kabul etmek
Karşı İmza Kuralına Tabi Olan İşlemler

Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler dışındaki bütün işlemler ilgili bakan ve başbakan tarafından imzalamak zorundadır.

  • Başbakanın teklifi ile bakanları atamak ve görevine son vermek
  • Türk devletinin temsilcilerini yabancı memleketlere göndermek ve yabancı memleket temsilcilerini kabul etmek
  • Milletlerarası anlşamaları onaylamak ve yayınlamak
  • Genel Kurmay Başkanı’nı atamak
  • Kararnameleri imzalamak
  • Sürekli hastalık,sakatlık ve kocamışlık sebebiyle cezaları hafifletmek,kaldırmak
  • Kendi başkanlığındaki Bakanlar Kurulu’yla birlikte olağanüstü hal veya sıkıyönetim kanun hükmünde kararnameleri yapmak ve ilan etmek
  • TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermek (Belli koşullarda erken seçimlere karar vermek)
  • TSK’nın kullanılmasına karar vermek

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu

Cumhurbaşkanı bir suç işlerse bu sefer suçun niteliği önemlidir.Adi suçlarında (görevle ilgilsi olamayan suçlarda) milletvekili dokunulmazlığına sahip olmadığı halde teamül gereği yargılama 5 yıllık görev süresini dolmasına kadar bekletilir ve görevinden ayrıldıktan sonra genel mahkemelerde normal yargılaması yapılabilir. Ancak görevle alakalı suçlarda ise kural olarak görevinden ayrılsa bile bir ömür boyu yargılanamaz.Cumhurbaşkanı görevle ilgili sadece vatana ihanet suçu olması halinde yargılanır. Vatana ihanet suçu işlemesi durumunda yargılama usulü ; TBMM üye tam sayısının en az 1/3’nün yazılı teklifi ve yine üye tam sayısının en az 3/4’nün açık oyla kararı yani kabulü ile Yüce Divan denilen Anayasa Mahkemesi’ne sevk edilir.

Cumhurbaşkanı Teşkilatı (Bağlı Kuruluşlar)

Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği
  • İlk defa 1982 Anayasasıyla hukukumuza girmiştir. Cumhurbaşkanı tek başına bu kurumu düzenler atamaları yapar.
  • Kuruluşu , teşkilatı , çalışma usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle düzenlenir. Tek başına yaptığı bir işlem olduğu için yargı yolu kapalıdır.
  • Temel görevi Cumhurbaşkanına yardım etmektir.
Devlet Denetleme Kurulu

İdarenin hukuka uygunluğunun sağlanması ,idarenin düzenli ve verimli şekilde çalışmasının sağlanması amacıyla kurulmuştur.(TSK ve yargı organları hariç)

  • İlk kez 1982 anayasasıyla kurulmuştur.
  • Başkanını ve üyelerini Cumhurbaşkanı tek başına seçer ve atar.
  • Cumhurbaşkanının emriyle harekete geçer.
  • Raporları bağlayıcı değildir. Ceza verilemez.
  • Mali denetim yapamaz.

Bakanlar Kurulu (Sorumlu Taraf)

  • Başbakan , Cumhurbaşkanınca TBMM üyeleri arasından (milletvekili) seçilir ve aatanır.
  • Bakanlar , TBMM üyeleri veya milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Başbakanca seçilir ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
  • Başbakan olmak için milletvekili olmak şarttır.
  • Başbakan bakanların hiyerarşik  amiri değildir.Bakan olmak için milletvekili olmak şart değildir.
  • İthal bakan usulü ilk kez 1961 Anayasasında kabul edildi.
  • Bakanlıkların kurulması, kaldırılması vs ancak kanunla olur.
  • Başbakana sadece başbakan yardımcıları vekalet edebilir, bakanlar edemez.
  • Milletvekili olmayan bakanların mecliste oy hakkı yoktur. Yasama dokunulmazlığı ve sorumsuzluğundan faydalanır.
  • Bakanalara ise bir başka bakan vekalet eder,ancak bir bakan en çok bir bakana vekalet edebilir.
  • TSK’nın yurt savunmasına hazırlanmasından ve milli güenliğin sağlanmasından TBMM’ye karşı Bakanlar Kurulu sorumludur.
  • Herhangi bir sebeple boşalan bir bakanlığa en geç 15 gün içinde atamanın yapılması gerekir.
  • Bakanlar Kurulunun bütün kararları oy birliğiyle almak zorundadır.Demokrasi yoktur.Çoğunluğun kararı dikkate alınmaz.
  • Çalışma usul ve esaslerı , görüşme oylama usulleri tamamen gizlidir.
  • Tüm karar ve işlemleri kural olarak Danıştay incelemesinden geçer. Bakanlar Kurulu kararı ası altında Cumhurbaşkanı onayına sunulur.
  • Bakanlar Kurulu’nun bütün işlemlerinin resmi gazetede yayınlanması şarttır.
  • Kararlarının iptali için kural olarak yine Danıştay’a başvurulur.
  • Bakanlar Kurulu üyeleri görevle ilgili suçlarından dolayı sadece Yüce Divan denilen Anayasa Mahkemesi’nde yargılanabilirler.
  • Bakanlar Kurulu Cumhurbaşkanına karşı değil TBMM’ye karşı sorumludur.
  • Başbakanın ölümü ,istifası,gensoruyla düşürülmesi ,meclis soruşturmasıyla yüce divana sevki,milletvekilliği sıfatının düşmesi, kendisinin cumhurbaşkanı olması hallerde Bakanlar Kurulu’nun görevi sona erer.
Bakanlar Kurulu’nun Önemli görevleri
  • Tüzük çıkarmak
  • Bütçe ve kesin hesap kanun tasarılarını hazırlamak
  • Kanun tasarıları hazırlamak
  • Olağan Kanun Hükmünde Kararname yapmak
  • Yönetmelik yapmak
  • RTÜK’ün önerdiği adaylardan TRT Genel Müdürü’nü seçmek
  • Genel Kurmay Başkanını seçmek
  • Hükumetin genel siyasetini yürütmek
  • Milli Güvenliği Sağlamak
  • TSK’nın yurt savunmasına hazırlanmasını sağlamak
Hükümetin Kurulması
Göreve Başlama

Genel seçimlerden sonra yeni meclis üyeleri,Önce meclis Başkanı ve başkanlık divanının diğer üyelerini seçer. Başkanlık divanının oluşmasından sonra artık Cumhurbaşkanı bir milletvekilini başbakan olarak seçer ve atar. Bu başbakan 45 gün içinde kabine listesini yani bakanlarını seçer ve Cumhurbaşkanına sunar.Cumhurbaşkanı kabine listesini onayladığı an bakan atamaları yapılmış ve hükumet kurulmuş olur.Bu kuruluş aşamasından sonra hükumetin programı mecliste okunur ve güvenoyuna başvurulur.

Güven Oylaması

İki şekilde yapılabilir.

  1. Göreve Başlarken Güvenoyu : Bakanlar kurulunun listesi tam olarak TBMM’ye sunulur. Meclis tatilde ise toplantıya çağrılır.
  2. Görev Sırasında Güvenoyu : Başbakan , gerekli görürse Bakanlar Kurulunda görüştükten sonra ,TBMM’den güven oyu isteyebilir.

Seçimlerde Geçici Bakanlar Kurulu

TBMM Seçimlerinden önce
  • Adalet Bakanı , İçişleri Bakanı , Ulaştırma Bakanı görevlerinden çekilir
  • Seçim tarihinden 3 gün önce ;
  • Seçim dönemi bitmeden seçimin yenilenmesine karar verilmesi durumunda ise , bu karardan başlayarak beş gün içinde görevlerinden çekilen bu bakanlıklara TBMM içinden veya dışarıdan bağımsızlar Başbakanca atanır.
Seçimlerin Cumhurbaşkanı tarafından Yenilenmesi Durumunda
  • Yeni Bakanlar Kurulunun 45 içinde kurulamaması ,kurulan bakanlar kurulunun güven oyu alamaması veya istifa eden hükümetin yerine yeni hükumetin 45 içinde kurulamaması durumunda Cumhurbaşkanı meclisi feshedebilir.
  • Ülke 90 günden sonraki ilk Pazar günü erken seçime gider.Bu tür bir durum ortaya çıktığında sadece içişleri bakanı ,adalet bakanı ve ulaştırma bakanı istifa etmez.Bütün Bakanlar Kurulu istifa edip görevden çekilir.
  • Geçici Bakanlar Kurulu için güven oyuna başvurulmaz.

Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı

Başkomutanlık TBMM’nin manevi varlığından ayrılamaz ; Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Ancak savaş durumunda Cumhurbaşkanı adına Genel Kurmay Başkanı temsil eder. Milli Güvenliğin sağlanamasından, silahlı kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından TBMM’ye karşı Bakanlar Kurulu sorumludur. Genel Kurmay Başkanı , silahlı kuvvetlerin komutanı olup, savaşta başkomutanlık görevini Cumhurbaşkanı adına yapar.Bakanlar Kurulu’nun teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca atanır. Başbakana karşı sorumludur.

Milli Güvenlik Kurulu

Temel görevi, ülkemizin iç ve dış güvenliği ile ilgili konularda tavsiye niteliğinde kararlar alarak Bakanlar Kurulu’na yardım etmektir.

Sivil Üyeleri Askeri Üyeleri
Cumhurbaşkanı Başbakan Milli Savunma Bakanı İçişleri Bakanı Dışişleri Bakanı Adalat Bakanı (2001) Başbakan Yardımcıları (2001) Genelkurmay Başkanı Kara Kuvvetleri Komutanı Hava Kuvvetleri Komutanı Deniz Kuvvetleri Komutanı Jandarma Genel Komutanı
  • Gündemi Başbakan ve Genelkurmay Başkanının önerileriyle Cumhurbaşkanı belirler.
  • Cumhurbaşkanı olmadığı zaman Başbakan başkanlığında toplanır.
  • Olağan toplantılarını 2 ayda bir yapar.
  • MGK’yı olağanüstü toplantıya sadece Cumhurbaşkanı çağırabilir.
  • MGK Genel sekreteri kurulun üyesi değildir.Toplantıda başından sonuna kadar bulunur ama oy hakkı yoktur , söz hakkı olup görüşleri alınabilir ancak oy kullanamaz.
  • MGK Genel Sekreteri , 2003 değişikliğiyle beraber asker kişi olma şartı kaldırılmıştır.
  • İlk kez 1961 Anayasası ile kurulmuştur.
5/5 (1)

Değerlendirme

Paylaşmak Güzeldir :)
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Hakkında Kpss Özetleri

Herşey Kpss'ye hazırlanırken neden bu çalışmalarımı kalıcı hale getirip başkalarının da faydalanmasını sağlamıyorum diye düşünmemle başladı. Ondan sonra tutabilene aşk olsun. Yazdıkça yazdım. İlerleyen zamanlarda sizlere daha geniş bir içerik sunmaya çalışacağım.Umarım faydalı olur. Hepinize çalışmalarınızda başarılar.

Yorumsuz Geçme :)

İlk Yorum Hakkı Senin!

Bildir
avatar
wpDiscuz
x

Buna da çalış mutlaka..

yasama-yetkisi-kavrami

Yasama

TBMM’nin kanun yapma ve parlamento kararı alma yetkisine yasama yetkisi denir. Paylaşmak Güzeldir :)